DUKTUS (engl. duct, conduct, lat. ductus), kanal ili vod. Cevasto oblikovan kanal mekotkivnih zidova kroz koji protiče sekret, ekskret ili određena tečnost. D. arteriosus (lat. d. arteriosus), arterijski kanal, prolazni i nestalni arterijski krvni sud, karakterističan za fetalni krvotok. Arterijski kanal je krvni sud dug oko 15 mm koji najčešće povezuje početni deo leve plućne arterije i luk aorte.
Ovaj krvni sud polazi sa gornje površine leve plućne arterije, a završava se duž donje površine luka aorte, u nivou odvajanja leve potključne arterije. Kod ploda krv zaobilazi pluća koja ne učestvuju u disanju do samog rođenja. To se dešava delimično zahvaljujući arterijskom kanalu, pri čemu krv iz desne komore fetalnog srca odlazi kroz arterijski kanal u luk aorte.
Neposredno po rođenju i uspostavljanju funkcije disanja, dolazi do zatvaranja i obliterisanja ovog krvnog suda koji kod odraslih osoba zaostaje kao arterijska veza (v. ligamentum arteriozum). Ponekad ovaj kanal može ostati prolazan i posle rođenja, pri čemu dolazi do mešanja arterijske i venske krvi i posledičnih tegoba koje prate ovo stanje. Zaostatak arterijskog kanala naziva se perzistirajući arterijski kanal; d. cistikus (engl. cystic d., lat. d. cysticus), kanal žučne kesice. Žučni kanal se pruža od vrata žučne kesice do ušća u zajednički jetreni žučni kanal; d. endolimfatikus (engl. endolymphatic d., lat. d. endolymphaticus), endolimfatični kanal, deo opnastog labirinta unutrašnjeg uva. Kanal povezuje posredno kesicu i mešinicu opnastog labirinta sa endolimfatičnom kesicom; d. hepatikus komunis (engl. common hepatic d., lat. d. hepaticus communis), zajednički jetreni kanal. Žučni put dug 3 – 4 cm, nastaje spajanjem desnog i levog jetrenog žučnog kanala.
Zajednički jetreni kanal se pruža kroz hepatoduodenalnu vezu (v. ligamentum hepatoduodenale), unutar koje se nalazi ispred portne vene i neposredno udesno od posebne jetrene arterije. Spajanjem zajedničkog jetrenog kanala i kanala žučne kesice nastaje žučovod; d. holedokus (engl. choledochous d., bile d., lat. d. choledochus), žučo-vod. Glavni žučni put, dug oko 5 cm sa pro-merom od oko 5 mm, kojim žuč dospeva u početni deo tankog creva. Žučovod nastaje spajanjem zajedničkog jetrenog kanala i kanala žučne kesice, a završava se ulivajući se u nishodni deo dvanaestopalačnog creva.
Završni deo žučovoda se naglo sužava do promera od 2 do 3 mm i najčešće spaja sa kanalom gušterače (v. duktus pankreatikus), gradeći hepatopankreatičnu ampulu (v. ampula hepatopankreatika); d. nazolakrimalis (engl. nasolacrimal duct, lat. d. nasolacri-malis), nosno-suzni kanal. Opnasti kanal tan-kih zidova kojim suze delimično otiču iz suzne kesice u donji nosni hodnik. Ovaj opnasti kanal se probija kroz istoimeni koštani kanal smešten između suzne kosti, tela donje vilice i donje nosne školjke; d. pankreatikus (engl. pancreatis duct, canal of Wirsung, lat. d. pancreaticus), glavni izvodni kanal gušterače koji nastaje u predelu repa guš-terače odakle se pruža kroz telo i glavu gušte-rače.
Tokom svog puta u ovaj kanal se ulivaju brojni kanalići režnjića gušterače. Završni deo kanala se najčešće spaja sa završnim delom žučovoda (v. duktus holedokus), gradeći hepato-pankreatičnu ampulu (v. ampula hepatopankreatika), preko koje pankreasni sok dospeva u dvanaestopalačno crevo; d. thoracicus (engl. thoracic duct, lat. d. thoracicus), grudni limfni kanal. Najveći sabirni limfni kanal ljudskog tela koji drenira limfu iz čitavog potprečažnog dela tela, leve polovine grudnog koša, levog gornjeg ekstremiteta i leve polovine glave i vrata.
Grudni limfni kanal nastaje u trbušnoj duplji, u visini tela prvog slabinskog pršljena spajanjem sabirnih crevnih i slabinskih limfnih kanala. Početni deo grudnog limfnog kanala je najčešće lako proširen i gradi početno proširenje – cisternu hili. Od mesta nastanka ovaj kanal se pruža naviše, prolazi kroz aortni otvor na dijafragmi, ulazi u grudnu duplju kroz koju prolazi zadnjim delom donjeg sredogruđa. Završni deo grudnog limfnog kanala prolazi kroz gornji otvor grudne duplje i uliva se u levi venski ugao.
Živite u inostranstvu?
Do termina kod lekara se čeka, a strani lekar ne poznaje lekove iz Srbije. Postavite pitanje lekaru iz Srbije, na svom jeziku — o leku koji koristite, svojim tegobama ili zdravlju roditelja u Srbiji. Odgovor stiže na Vaš mejl, besplatno.
Pitajte lekara iz SrbijeOdgovor lekara je informativan i ne zamenjuje pregled.
Česta pitanja o DUKTUS
Za šta se koristi DUKTUS?
Duktus je opšti medicinski naziv za cevasti kanal mekotkivnih zidova kroz koji u organizmu protiče sekret, ekskret ili druga telesna tečnost – reč potiče od latinskog ductus (vod, kanal). Pod ovim nazivom se u medicini opisuje više različitih anatomskih struktura, na primer arterijski kanal (duktus arteriosus) kod ploda, kanal žučne kesice (duktus cistikus) ili endolimfatični kanal. Duktus, dakle, nije lek, već stručni anatomski pojam koji označava put kojim telesne tečnosti stižu do svog odredišta.
Kako se dozira DUKTUS?
Duktus nije lek i ne dozira se, jer je reč o anatomskom kanalu u telu, a ne o supstanci koja se unosi u organizam. Ako je kod novorođenčeta ustanovljen otvoren, odnosno perzistirajući arterijski kanal koji se posle rođenja nije spontano zatvorio, o eventualnoj terapiji – medikamentoznoj ili hirurškoj – odlučuje se isključivo prema proceni i preporuci lekara, u zavisnosti od kliničke slike deteta.
Koje nuspojave može izazvati DUKTUS?
Duktus, kao anatomski termin, ne izaziva nuspojave u farmakološkom smislu, jer nije lek. Problem nastaje kada arterijski kanal ostane otvoren i posle rođenja – to stanje se naziva perzistirajući arterijski kanal, a dovodi do mešanja arterijske i venske krvi, što može izazvati otežano disanje, sporiji razvoj deteta i dodatno opterećenje srca. Svaku sumnju na ovakvo stanje treba proveriti kod lekara.
Da li DUKTUS ide na recept?
Ne – duktus nije lek, pa pitanje izdavanja na recept nije primenjivo. Reč je o stručnom medicinskom terminu kojim se u anatomiji označava kanal kroz koji protiče telesna tečnost, poput arterijskog ili žučnog kanala, a ne o preparatu koji se izdaje u apoteci.
Da li DUKTUS ostaje otvoren i posle rođenja deteta?
Kod ploda je arterijski kanal (duktus arteriosus) sasvim normalna i neophodna struktura, jer usmerava krv mimo pluća koja pre rođenja ne učestvuju u disanju. Neposredno posle rođenja, kada beba počne da diše, ovaj kanal se normalno zatvara, a vremenom se pretvara u vezivno tkivo poznato kao ligamentum arteriosum. Ako se arterijski kanal ne zatvori spontano, stanje se naziva perzistirajući arterijski kanal, a dalje praćenje i eventualno lečenje određuju se prema proceni lekara.
Napomena: informacije su opšteg karaktera i ne zamenjuju savet lekara ili farmaceuta.
