ZVUK

ZVUK (engl. sound), mehanički talas učestalosti u intervalu od 20 Hz do 2.000 Hz koji čovek registruje čulom sluha, a pri kome se poremećaj manifestuje kao promena gustine (ili pritiska)…

Opširnije

ZVIŽDANJE (engl. wheezing), propratni plućni zvuci (vizing) karakterišu se trajanjem dužim od 250 msec. Zviždanje je kontinuirani šum kraćeg ili dužeg trajanja koje može da bude dvojako: visokotonsko i niskotonsko.…

Opširnije

ZVEZDASTE ĆELIJE

ZVEZDASTE ĆELIJE (engl. stellate cells), 1. zvezdaste ćelije hipofize imaju oskudnu citoplazmu i duboko invaginiran nukleus, kao i dugačke vitke produžetke koji se pružaju između susednih granuliranih ćelija. Smatra se…

Opširnije

Z-TEST

Z-TEST (engl. z-test), statistički test za ispitivanje značajnosti razlike između: jedne sredine velikog uzorka i neke unapred fiksirane vrednosti (norme); aritmetičkih sredina veli-kih nezavisnih uzoraka; aritmetičkih sredina velikih zavisnih uzoraka…

Opširnije

ZRNO

ZRNO (engl. grain), seme koje sadrži klicu za rast buduće biljke i rezerve hrane koje će podmiriti potrebe germinativnog perioda. Zrno žitarica ima posebnu strukturu, tipičnu po sastavu za svaku…

Opširnije

ZRNASTE ĆELIJE OLFAKTIVNOG BULBUSA

ZRNASTE ĆELIJE OLFAKTIVNOG BULBUSA (engl. granule cells of olfactory bulb), mali neuroni u unutrašnjem zrnastom sloju olfaktivnog bulbusa. Nemaju tipičan akson, ali dendriti igraju i ulogu aksona. Formiraju dendro-dendritske, recipročne…

Opširnije

ZRNASTE ĆELIJE KORE VELIKOG MOZGA

ZRNASTE ĆELIJE KORE VELIKOG MOZGA (engl. granule cells of cerebral cortex), mali multipolarni neuroni sa nekoliko dendrita i aksonom, čije se kolaterale lokalno razgranavaju, učestvujući u formiranju slojeva kore velikog…

Opširnije

ZRNASTE ĆELIJE KORE MALOG MOZGA

=““ =“ “ „0“ =“0″} ZRNASTE ĆELIJE KORE MALOG MOZGA (engl. granule cells of cerebellar cortex), kategorija multipolarnih interneurona, veličine 5 – 10 mm. Izgrađuju najveći deo granuloznog, zrnastog sloja kore…

Opširnije

ZRNASTE ĆELIJE

ZRNASTE ĆELIJE (engl. granular cells), mali multipolarni neuroni Goldgi tip II. Imaju nekoliko kratkih dendrita i jedan kratak akson, koji ostaje u blizini perikariona sopstvenog neurona. Jedro zauzima gotovo celu…

Opširnije

ZRELOST

ZRELOST (engl. maturity), dostignuto stanje nekog organizma koje strukturalno i funkcionalno odgovara merilima pune razvijenosti. U različitim kulturama različito se ocenjuje. Ličnost je zrela tek onda kad dostigne emocionalnu, intelektualnu…

Opširnije

ZRAČENJE

ZRAČENJE (engl. radiation), proces prenošenja energije kroz prostor u formi talasa ili snopa čestica. Zračenje koje se sastoji samo od čestica naziva se čestično zračenje. Ako je zračenje posledica radioaktivnih…

Opširnije

ZOONOZA

ZOONOZA (engl. zoonosis), infekcija ili infektivna bolest koja se pod prirodnim uslovima prenosi sa životinje na ljude (kuga, besnilo, bruceloza i dr.). U našoj sredini, obe bolesti se često nazivaju…

Opširnije

ZOOFILIJA

ZOOFILIJA (engl. zoophilia), sklonost ka seksualnom opštenju sa životinjama. Potiče od grčke reči zoon – životinja, philien – voleti. Zastupljena je kod oba pola. Može biti jedini oblik seksualnog opštenja,…

Opširnije

ZONULARNA VLAKANCA

ZONULARNA VLAKANCA (engl. zonular filaments, zonular fibers, lat. fibrae zonulars), usnopljeni mikrofilamenti koji formiraju cilijarnu zonulu. Rastegnuta su između cilijarnog epitela i ekvatora sočiva, tako što su vezana za bazalnu…

Opširnije

ZONULA OKLUDENS

ZONULA OKLUDENS (engl. tight junction, occluding junction, lat. zonula occludens), pojas koji nastaje stapanjem spoljašnjih slojeva ćelijske membrane dve susedne epitelne ćelije. Transmisiona elektronska mikroskopija pokazuje da se pravi spoj…

Opširnije

ZONULA ADHERENS

ZONULA ADHERENS (engl. adhering junction, intermediate junction, lat. zonula adherens), deo terminalnog štapića koji se nalazi ispod zonule okludens. U predelu z. a. postoji intracelularni procep širine 15 – 20…

Opširnije

ZONULA

ZONULA (engl. zonule, lat. zonula), mali kružni region ili kružno oblikovano polje koje građom jasno odudara od okolnih struktura. Z. cilijaris (engl. ciliary zonule, zone of Zinn, lat. z. ciliaris),…

Opširnije

ZONA PELUCIDA

ZONA PELUCIDA (lat. zona pellucida, membrana pellucida), amorfan, PAS-pozitivan ekstracelularan sloj, koji okružuje primarni i sekundarni oocit. Z. p. se prvi put pojavljuje u stadijumu primordijalnog ovarijalnog folikula u vidu…

Opširnije

ZONA

ZONA (engl. zone, lat. zona), kružni region ili polje koje je jasno uokvireno ili ograničeno u odnosu na okolne strukture. Zonu karakterišu osobena građa ili raspored. Z. inserta (lat. z.…

Opširnije

ZNOJNE ŽLEZDE

ZNOJNE ŽLEZDE (engl. sweat glands, lat. glandulae sudoriferae), male, vijugave tubularne i tubulo-alveolarne žlezde koje su pode-ljene u dve grupe: apokrine i ekkrine. Apokrine znojne žlezde (engl. apocrine sweat glands,…

Opširnije

ZNOJENJE

ZNOJENJE (engl. sweating), način odavanja toplote tela isparavanjem preko znojnih žlezda, kada je temperatura okoline viša od temperature tela. Znoj je produkt znojnih ‘lezda čiji sekretorni deo aktivno sekretuje tečnost…

Opširnije

ZNAK ZALAZEĆEG SUNCA

ZNAK ZALAZEĆEG SUNCA (engl. setting sun eye sign), jedna od manifestacija povišenog pritiska u lobanji kod odojčeta (očne jabučice su postavljene tako da se ima utisak „Sunca koje zalazi“) koje…

Opširnije

ZNAK

ZNAK (engl. sign), subjektivna tegoba ili promena koju možemo da objektivizujemo, a ukazuje na određenu bolest (npr. povišena telesna temperatura).

Opširnije

Z-MATRIKS

Z-MATRIKS (engl. Z-matrix), fin granularni, vrlo gust materijal, pronađen u Z-liniji. Iako se zna da su tropomiozin i aktinin prisutni u z–matriksu, njegova tačna hemijska struktura nije poznata.

Opširnije

Z-LINIJA

Z-LINIJA (engl. Z-line, Z-disc, lat. linea Z, telophrama), tamna linija smeštena u sredini I-pruge. Struktura: 1. na uzdužnom preseku mogu se videti aktinski miofilamenti koji stižu do Z-linije, deleći se…

Opširnije

ZIMOGENE GRANULE

ZIMOGENE GRANULE (engl. zymogen granules, presecretory granules, lat. granulum zymogeni ), sferične inkluzije obavijene jediničnom membranom. Imaju fini granularni sadržaj i prisutne su u apikalnom polu glavnih ćelija glavnih želudačnih…

Opširnije

ZIDOVUDIN

ZIDOVUDIN (engl. zidovudine), AZT, antivirusni lek, analog timidina. To je prvo korišćen relativno efikasan lek protiv AIDS-a. Danas se koristi kao jedan od lekova u duploj ili triploj terapiji, naročito…

Opširnije

ZGLOBNI DISK

ZGLOBNI DISK (engl. articular disc, joint cartilage, lat. discus articularis), pločica fibrozne hrskavice smeštena u duplji zgloba. Svojom periferijom pripojena je za zglobnu kapsulu i deli duplju zgloba na dva…

Opširnije

ZGLOBNA HRSKAVICA

ZGLOBNA HRSKAVICA (engl. articular cartilage, lat. cartilago articularis), ima veoma specifičnu građu; oblaže zglobne površine kostiju, debljine je oko 0,2 do 6 mm. U zoni hijaline hrskavice postoje tri različita…

Opširnije

ZENKEROVA DEGENERACIJA

ZENKEROVA DEGENERACIJA (engl. Zenker’s degeneration), posebna vrsta degene-racije u poprečno prugastim mišićima koja prati dugotrajna febrilna stanja, a javlja se i u nekim anemijama i intoksikacijama.

Opširnije

ZDRAVSTVENO OSIGURANJE

ZDRAVSTVENO OSIGURANJE (engl. heal-th insurance), obaveznim zdravstvenim osigu-ranjem zaposlene osobe i druga lica (osiguranici) uplatom određenog nskog doprinosa u fond zdravstvenog osiguranja obezbeđuju sebi i članovima svoje porodice sledeća prava:…

Opširnije

ZDRAVSTVENA ZAŠTITA

ZDRAVSTVENA ZAŠTITA (engl. health care), organizovano obavljanje zdravstvene delatnosti pružanjem medicinskih usluga bolesnicima i drugim osobama u cilju oču-vanja i unapređenja njihovog zdravstvenog stanja i sposobnosti za rad. Obuhvata spreča-vanje…

Opširnije