DŽARDIJAZA

DŽARDIJAZA (engl. giardiasis, intestinal lambliasis), protozoalno oboljenje gornjih partija tankog creva. Parazit (Giardia lamblia) se prenosi na zdrave osobe najčešće svojim cističnim oblicima preko vode. Klinički se ispoljava bilo akutnim…

Opširnije

DZIERZYNSKYEV SINDROM

DZIERZYNSKYEV SINDROM (engl. Dzier-zynsky syndrome), hereditarna forma kraniomandibularnofacijalne disostoze, koja se manifestuje akrocefalijom, skafocefalijom, lordotičkom krivinom baze lobanje, karakterističnim licem, isturenim i pravim nosem, tankim falangama, klavikulama i sternumom. Naziva…

Opširnije

DVOUDARNI PULS

DVOUDARNI PULS (engl. bisferious pulse), karakterišu ga dva talasa na krivi karotidnog pulsa tokom istiskivanja krvi iz komore u aortu. Javlja se u aortnoj insuficijenciji, hiper-trofičkoj opstruktivnoj kardiomiopatiji, arteriosklerozi, vazokonstrikciji…

Opširnije

DVOSTRUKO SLEPI EKSPERIMENT

DVOSTRUKO SLEPI EKSPERIMENT (engl. double blind study, double blind clinical trial), klinički eksperiment u kome niko od učesnika, uključujući bolesnike, lekare koji ih leče i procenjuju rezultate terapije i ostalo…

Opširnije

DVOSTRUKA (DVOSNOPNA) FOTONSKA APSORPCIOMETRIJA

DVOSTRUKA (DVOSNOPNA) FOTONSKA APSORPCIOMETRIJA (engl. Dual-Photon Absorptiometry, DPA), metoda mere-nja koštane gustine zasnovana na stepenu apsorpcije dva fotonska snopa različite energije, pri čemu kao radioaktivni izvor služi Gado linijum153. Moguće…

Opširnije

DVOSTRUKA APSORPCIOMETRIJA X-ZRACIMA

DVOSTRUKA APSORPCIOMETRIJA X-ZRACIMA (engl. dual energy X-ray absorptiometry, DXA, DEXA), metoda procene koštane gustine zasnovana na stepenu apsorpcije dve različite energije rendgenskih zraka. Pregled može da se ponavlja u kraćim…

Opširnije

DVOJNO PRELAMANJE SVETLOSTI

DVOJNO PRELAMANJE SVETLOSTI (engl. birefringence), pri ulasku svetlosti u anizotropnu sredinu nastaju dva polarizovana zraka, jedan (redovan) konstantnog indeksa prelamanja i drugi (neredovan), čiji indeks prelamanja zavisi od pravca upadnog…

Opširnije

DUVAN

DUVAN (engl. tobacco), sasušeni listovi biljke Nicotina tobacum. Puše se ili žvaću. Duvan sadrži nikotin, veoma toksičan alkaloid koji je istovremeno stimulator i depresor ganglija. On je jedini sastojak duvana…

Opširnije

DUŠNIK

DUŠNIK (engl. trachea), vazdušni put dugačak oko 20 cm, smešten između baze larinksa i karine. Sastoji se od: 1. tunica mucosa: a) epitel tj. pseudoslojevit epitel koji leži na ne-obično…

Opširnije

DURA MATER

DURA MATER (engl. dura mater, pachyme-ninx, lat. dura mater), tvrda moždana ovojnica ili omotač. Spoljašnja, čvrsta, nerastegljiva i beličasta ovojnica koja obavija mozak i kičmenu moždinu. Sastoji se od dva…

Opširnije

DUPUYTRENOVA KONTRAKTURA

DUPUYTRENOVA KONTRAKTURA (engl. Dupuytren’s contracture), stanje nepoznatog uzroka koje dovodi do progresivnog zadeb-ljanja palmarne fascije i izaziva fleksionu kontrakturu prstiju, uglavnom IV i V . Obično zahvata obe šake, a…

Opširnije

DUPLIKACIJA

DUPLIKACIJA (engl. duplication), deo hromozoma u višku u hromozomskom komplementu. Za razliku od delecija, duplikacije manje oštećuju fenotip. Duplikacije odre-đenih genetičkih regiona mogu da deluju slično genskim mutacijama i uslove…

Opširnije

DUODENUM

DUODENUM (engl. dudeonum, lat. duodenum), dvanaestopalačno crevo. Početni, najkraći i nepokretni deo tankog creva koji se pruža od izlaznog otvora želuca (v. ostijum pilorikum) do spoja dvanaestopalačnog i praznog creva…

Opširnije

DUODENOSTOMIJA

DUODENOSTOMIJA (engl. duodenostomy), hirurška procedura kojom se u cilju pražnjenja ili obezbeđenja linije šavova kroz otvor na dvanaestopalačnom crevu ubacuje gumena cev ili kateter koji se izvodi na prednji trbušni…

Opširnije

DUODENOSKOP

DUODENOSKOP (engl. duodenoscope), fibe-roptički ili video-instrument koji se koristi za pregled unutrašnjosti duodenuma. Najčešće se koriste instrumenti kod kojih se optika za posmatranje nalazi na samom kraju, dok se instrumenti…

Opširnije

DUODENITIS

DUODENITIS (engl. duodenitis), zapaljenje duodenuma. Ubedljivo najčešći uzrok je Helicobacter pylori, retko je izazvan Kronovom bolešću, citomegalovirusom, sarkoidozom i dr.

Opširnije

DUODENALNI ULKUS

DUODENALNI ULKUS , ulceracija se nalazi najčešće na bulbusu duodenuma. Ne prelazi veličinu od 1 cm u prečniku. Siguran i direktni znak ulkusa je ulkusna niša koja se na rendgenskom…

Opširnije

DUMPING SINDROM

DUMPING SINDROM (engl. dumping syndrome), izraz iz engl. jezika koji označava „ubrzano pražnjenje zaliha robe usled niskih cena”. U medicini označava sindrom ubrzanog pražnjenja želuca i creva posle operacije na…

Opširnije

DUKTUS

DUKTUS (engl. duct, conduct, lat. ductus), kanal ili vod. Cevasto oblikovan kanal mekotkivnih zidova kroz koji protiče sekret, ekskret ili određena tečnost. D. arteriosus (lat. d. arteriosus), arterijski kanal, prolazni…

Opširnije

DUBREUIL-CHAMBARDELOV SINDROM

DUBREUIL-CHAMBARDELOV SINDROM (engl. Dubreuil-Chambardel syndrome), zub-ni karijes na sekutićima sa mnogo lokacija, posebno na gornjim sekutićima. Nekrotični procesi koji su obično tokom adolescencije, u toj meri uznapredovali, da za nekoliko…

Opširnije

DTPA, DIETILENTRIAMINOPENTA SIRĆETNA KISELINA

DTPA, DIETILENTRIAMINOPENTA SIRĆETNA KISELINA (engl. diethylene triamine pentaacetic acid), helatno jedinjenje koje se iz organizma čoveka izlučuje, gotovo isključivo, filtriranjem u glomerulima. Obe-ležena s 99mTc u nuklearnoj medicini služi za…

Opširnije

DRŽAČ

DRŽAČ (engl. holder, needle-holder), 1. iglodržač, hirurški instrument različite veličine, sličan makazama, kod nas nazvan nemačkim nazivom „halter” odn. „Nadelhalter” sa du-gim polugama i kraćim, tupim i iznutra nareckanim površinama…

Opširnije

DROPERIDOL

DROPERIDOL (engl. droperidol or dehydrobezperidol), butirofenon po strukturi; prouzrokuje stanje emocionalnog mira i mentalne opuštenosti. Koristi se za neuroleptanalgeziju u kombinaciji sa opijatnim analgetikom, i u premedikaciji. Preparati: Dehydrobenzperidol, Thalamonal.

Opširnije

DROMOTROPIZAM

DROMOTROPIZAM (engl. dromotropism), promena brzine kondukcije ekscitacije kroz srce. Dromotropan uticaj se posebno ostvaruje u atrioventrikularnom čvoru.

Opširnije

DRHTANJE

DRHTANJE (engl. shivering), rezultat oscilacija povratne sprege refleksnog mehanizma istezanja mišićnog vretena, a nastaje aktivacijom primarnog motornog centra za drhtanje kada telesna temperatura opadne čak i za deo stepena ispod…

Opširnije

DREPANOCITOZA

DREPANOCITOZA (engl. drepanocytosis, sickle cell anaemia), teška, hronična, neiz-lečiva hemoglobinopatija. Anemija se javlja kod osoba koje su homozigoti za hemoglobin S (HbS). Nenormalni hemoglobin uslovljava promenu oblika eritrocita, koji postaje…

Opširnije

DREPANOCIT

DREPANOCIT (engl. drepanocyte, sickle cell), nenormalan eritrocit u vidu srpa, koji sadrži hemoglobin S, karakterističan za anemiju srpastih ćelija.

Opširnije

DRENAŽA

DRENAŽA (engl. drainage), sistematsko izvlačenje vazduha, tečnosti i gnoja iz rane, šupljine. Bazalna d. , izvlačenje cerebrospinalne tečnosti iz bazalnog subarahnoidalnog prostora radi smanjenja intrakranijalnog pritiska; dugme d. , drenaža…

Opširnije

DREN

DREN (engl. drain), naprava, predmet čijim se kanalom ili otvorenim prostorom omogućava oticanje, izlazak gasova i/ili tečnog materijala iz šupljine, duplje, rane ili inficiranog pod-ručja. Cigaret d. , komad gaze…

Opširnije

DRAKUNKULIJAZA

DRAKUNKULIJAZA (engl. dracontiasis, guinea worm infection, medina worm infection, serpent worm infection), drakuntijaza, infekcija potkožnog vezivnog tkiva čoveka, ređe psa, konja, govečeta, ovce i drugih životinja, gravidnim valjkastim crvom Dracunculus…

Opširnije

DRABKINOV REAGENS

DRABKINOV REAGENS (engl. Drab-kin’s reagent), rastvor koji se koristi u cijanmethemoglobinskoj metodi određivanja hemoglobina. Sastoji se od natrijum bikarbonata, kalijum-cijanida i kalijum-fericijanida u destilovanoj vodi. Zbog sadržaja kalijum-cijanida, koji je…

Opširnije

DRAŽEJA

DRAŽEJA (dragee), čvrst oblik leka, vrsta tableta diskoidnog oblika i zaobljenih ivica, presvučenih zaštitnim omotačem od želatina, šećera ili čokolade, da bi se lek sačuvao od destruktivnog delovanja kiseline ili…

Opširnije

DOZIMETRIJA JONIZUJEĆEG ZRAČENJA

DOZIMETRIJA JONIZUJEĆEG ZRAČENJA (engl. dosimetry of ionizing radiation), metoda detekcije raznih vrsta jonizujućeg zračenja i njihove kvantifikacije. Čovek ne poseduje čula za prepoznavanje joni-zujućeg zračenja. Metode za otkrivanje i merenje…

Opširnije

DOZA JONIZUJUĆEG ZRAČENJA

DOZA JONIZUJUĆEG ZRAČENJA (engl. ionizing radiation dose). Kad je uveden merni sistem za određivanje količine jonizujućeg zračenja bila je moguća adekvatna primena zračne energije u radiologiji. Doze i jedinice doze…

Opširnije

DOWNOV SINDROM

DOWNOV SINDROM (engl. Down syndrome), trisomija 21; sindrom čiji je uzrok prisustvo ekstrahromozoma 21, obično nastalog kao posledica nerazdvajanja ili trans-lokacije. Sindrom karakterišu mentalna retardacija, nizak rast, smanjena lobanja sa…

Opširnije

DORZUM

DORZUM (engl. back, lat. dorsum), leđa, zadnji predeo tela. Veoma često se odnosi na predele šake (poleđinu ili zadnji predeo šake) i stopala (poleđinu ili gornji predeo stopala), koji po…

Opširnije

DORZALNI

DORZALNI (engl. dorsal, lat. dorsalis), leđni, koji odgovara leđnom ili zadnjem delu tela. Odnosi se i na strukturu koja odgovara leđnoj ili zadnjoj površini dela tel

Opširnije

DOPPLER TEHNIKA

DOPPLER TEHNIKA (engl. Doppler techique), dijagnostička tehnika koja koristi Doplerov efekt, koji se manifestuje kao promena frekvencije odbijenih ultrazvučnih talasa od tkiva raličite gustine, u odnosu na incijalni talas, pri…

Opširnije

DOPAMIN

DOPAMIN (engl. dopamine), 4-(2-aminoetil)-1,2-benzendiol (RMM 153,18), kateholamin koji nastaje dekarboksilacijom dope. Primar-no se nalazi u mozgu, simpatičkim ganglijama i retini, zatim u jetri, plućima i tankom crevu. Ima funkciju neurotransmitera…

Opširnije

DOPA

DOPA (engl. dopa, dihydroxyphenyl alanine), aminokiselina, 3-(3,4-dihidroksifenil) alanin (RMM 197,19). Dopa nastaje hidroksilacijom tirozina posredstvom enzima tirozin hidroksilaze u nervima i srži nadbubrega i intermedijer je u sintezi dopamina, norepinefrina…

Opširnije