ĆERUBIZAM, OKRUGLO ANĐEOSKO LICE

ĆERUBIZAM, OKRUGLO ANĐEOSKO LICE (engl. sherubism), porodično oboljenje karakteristično po punoći obraza i vilica čime se formira slika tipičnog bucmastog lica. Praćeno je belom linijom beonjače is-pod zenice, otokom podvilične…

Opširnije

ĆELIJSKA SMRT

ĆELIJSKA SMRT (engl. cell death), konačan prestanak svih vitalnih fenomena u ćeliji. Ć. s. može biti genetski kontrolisan događaj tokom embrionalnog razvoja, a može biti izazvana fizičkim i hemijskim povredama.…

Opširnije

ĆELIJSKA MEMBRANA

ĆELIJSKA MEMBRANA (engl. plasmalemma, plasma membrane, lat. cytolemma), fini, metabolički aktivni omotač ćelije, koji je odvaja od okolne sredine. Ćelijska membrana je vidljiva pod svetlosnim mikroskopom, zahvaljući vezivanju boje. Pod…

Opširnije

ĆELIJSKA KULTURA

ĆELIJSKA KULTURA (engl. cell culture), uzgajanje (kultivisanje) ćelija u in vitro uslovima. Na osnovu bioloških karakteristika dele se na: primarne, diploidne i kontinuirane. Koriste se za izolovanje i razmnožavanje virusa.…

Opširnije

ĆELIJE TIROIDEKTOMIJE

ĆELIJE TIROIDEKTOMIJE (engl. thyreidectomy cells), hipertrofisane tireotropne ćelije distalnog dela hipofize, koje se pojavljuju posle tiroidektomije. Imaju razvijen Golgy aparat, endoplazmatski retikulum i povećan broj sekretornih granula.

Opširnije

ĆELIJE PRIRODNE UBICE

ĆELIJE PRIRODNE UBICE (engl. natural killer cells), potklasa velikih granuliranih limfocita kojih u perifernoj krvi ima oko 15% od svih limfocita, a u slezini čine 3 – 4% svih limfocita.…

Opširnije

ĆELIJE METE

ĆELIJE METE (engl. target cells), crvena krvna zrnca u kojima je hemoglobin raspoređen u vidu prstena po spoljnoj ivici ćelije, a centralni deo je bled zbog male količine hemoglobina. Ovakve…

Opširnije

ĆELIJE KOJE PREDSTAVLJAJU ANTIGENE

ĆELIJE KOJE PREDSTAVLJAJU ANTIGENE (engl. antigen-presenting cells), visoko specijalizovane ćelije koje imaju spo-sobnost da pripreme antigen za prezentaciju i da tako pripremljen antigen vežu na svoju površinu, istovremeno ispoljavajući odgovarajuće…

Opširnije

ĆELIJA

ĆELIJA (engl. cell, lat. cellula), najmanja jedinica živog organizma, sposobna za samos-talno postojanje. U ljudskom telu ima oko 200 različitih vrsta ćelija, koje imaju svoje morfološke i funkcionalne osobenosti. Životni…

Opširnije

ĆELAVOST

ĆELAVOST (engl. alopecia), stanje koje se karakteriae nedostatkom i gubitkom kose i dlake. Prema lokalizaciji i rasprostranjenosti može da bude ograničena, regionalna i generalizovana; prema ishodu – prolazna i trajna;…

Opširnije

ČULO

ČULO (engl. sense), funkcija koja omogućava čoveku da dobija obaveštenja o sredini koja ga okružuje. Obično se razlikuju pet čula: vida, sluha, ukusa, mirisa i dodira; upotrebljeni receptori: oko, uvo,…

Opširnije

ČIR NA ŽELUCU

ČIR NA ŽELUCU (engl. gastric ulcer), defekt na sluznici želuca. Može nastati na bilo kom delu želuca, najčešće antralnom i na prelazu tela želuca u antrum. Nastaje zbog slabije zaštitne…

Opširnije

ČIR NA DVANAESTOPALAČNOM CREVU

ČIR NA DVANAESTOPALAČNOM CREVU (engl. duodenal ulcer), defekt sluznice dvanaestopalačnog creva, obično njegovog početnog, proširenog dela (bulbusa). Uzrokovan je prevagom agresivnih faktora, pre svega pojačanog dejstva hlorovodonične kiseline iz lumena…

Opširnije

ČIR

ČIR (engl. ulcer), ograničen kružni ili linearni defekt sluznice. Defekt zahvata čitavu debljinu sluznice, nekada i dublje slojeve, ali nikada samo površni deo sluznice. Može nastati u bilo kom delu…

Opširnije

ČINILAC

ČINILAC (engl. factor), događaj, karakteristika ili drugi definisani entitet koji dovodi do promena zdravstvenog stanja ili drugih posmatranih karakteristika (npr. Rh faktor je odgovoran za izvesna oboljenja kod novo-rođene dece).…

Opširnije

ČETKASTI POKROV

ČETKASTI POKROV (engl. brush border, lat. limbus penicillatus), gusto aranžirane mikrovile koji se nalaze na apikalnoj površini enterocita, nefrocita proksimalnih tubula nefrona, resorptivnoj površini osteoklasta i sinciciotrofoblasta. Č. p. enormno…

Opširnije

ČEDOMORSTVO

ČEDOMORSTVO (engl. infanticide), ubistvo koje počini majka nad svojim novorođen-četom, bilo da je ono sposobno za vanmaterični život ili ne. Za postojanje čedomorstva u sudskomedicinskom smislu moraju biti ispunjena četiri…

Opširnije

ČAJ

ČAJ (engl. tea), sasušeni delovi lekovitih biljaka: cvetovi, lišće, korenje ili cele biljčice, u kojima se nalaze lekoviti sastojci. Od njih se prave ekstrakti, lekoviti napici različitim postupcima: prelivanjem ključalom…

Opširnije

CREST SINDROM

CREST SINDROM (engl. CREST syndrome), forma limitirane kutane sistemske skleroze. Sindrom koji se sastoji od: lokalne kalcinoze (engl. calcinosis), Rejnoovog fenomena (engl. Raynaud ph.)

Opširnije

CREDEOV METOD

CREDEOV METOD (engl. Crede’s prophylaxis), ozakonjen metod koji se primenjivao (i još uvek se koristi) u zaštitne svrhe kod svakog novorođenog deteta kao profilaksa gono-kokne infekcije, a sastoji se u…

Opširnije

C-REAKTIVNI PROTEIN

C-REAKTIVNI PROTEIN (engl. C-reactive protein), belančevina akutne faze zapaljenja koja ima sposobnost da se vezuje za fosfatidilholin i polisaharid C, sastavne delove opne (ćelijske membrane) mnogih patogenih bakterija. Bakterija za…

Opširnije

C-PEPTID

C-PEPTID (engl. C-peptide), formira se enzimski iz proinsulina u beta-ćelijama pan-kreasa, pri nastajanju insulina. Nastaju ekvivalentne količine C-peptida i insulina. C-peptid ima 31 aminokiselinu i nije biološki aktivan. Određivanje C-peptida…

Opširnije

COWDENOV SINDROM

COWDENOV SINDROM (engl. Cowden syndrome), autosomno dominantno nasledan sindrom. Karakterišu ga adenoidni facies, hipo-plazija obeju vilica, visoki nepčani lukovi, hipoplazija mekog nepca i uvule, mikrostomija, papilomatoza usana i oralnog fariksa,…

Opširnije

COOMBSOV TEST

COOMBSOV TEST (engl. antiglobulin test, Coombs’ test), test kojim se određuje prisustvo antitela na površini eritrocita koja ih oštećuju, a javljaju se u raznim stanjima i obolenjima. Testom se mogu…

Opširnije

CONNOV SINDROM

CONNOV SINDROM (engl. syndroma Conn), uzrokovan je ekscesivnom produkcijom hormona aldosterona iz kore nadbubrežnih žlez-da. Klinički se ispoljava udruženošću mišićne slabosti, abnormalno izražene žeđi (polydipsia), produkcijom velikih količina urina (polyuria)…

Opširnije

COLLET-SICARDOV SINDROM

COLLET-SICARDOV SINDROM (engl. Collet-Sicard syndrome), varijanta Villaretovog sindroma u koji su uključeni IX, X, XI i XII kranijalni nerv sa paralizom glasnih žica, nep-ca, trapeznog i sternokleidomastoidnog miši-ća, poremećajima čula…

Opširnije

COGANOV SINDROM

COGANOV SINDROM (engl. Cogan’s syndrome), retka forma sistemskog vaskulitisa koja se sastoji od kliničkog nalaza intersticij-skog keratitisa i oštećenja slušne i vestibularne funkcije, adenopatije, splenomegalije i eozinofilije. Mogu biti zahvaćeni…

Opširnije

COFFIN-SIRUSOV SINDROM

COFFIN-SIRUSOV SINDROM (engl. Cof in-Sirus syndrome), karakterišu ga hipoplastičnost ili odsutnost 5 prstiju, poremećaj rasta i mentalnog razvoja, hipertrihoza, blaga mikrocefalija, grubo lice sa debelim usnama, hemangiomi, kriptorhizam, hernije, kratki…

Opširnije

COFFIN-LOWRYOV SINDROM

COFFIN-LOWRYOV SINDROM (engl. Cof in-Lowry syndrome), sindrom koga karakterišu stanjena lobanja, hipoplastični sinusi, grubo lice, mentalna retardacija, maksilarna hipoplazija, baburasti nos, blagi hipertelo-rizam, široke mekane šake i zašiljeni prsti, ravni…

Opširnije

CODMANOV TROUGAO

CODMANOV TROUGAO (engl. Codman’s triangle), (Ernest Amory Codman, 1869- 1940, hirurg iz SAD), rendgenološki znak malignog koštanog tumora koji čini trouglasto izbočenje periosta na kortikalnom rubu tumora. Česta pitanja o…

Opširnije

COCKAYNEOV SINDROM

COCKAYNEOV SINDROM (engl. Cockayne syndrome), sindrom koji se autosomno recesivno nasleđuje, a karakterišu ga patuljast rast, kifoza, ankiloza, disproporcionalna duži-na ekstremiteta sa velikim šakama i stopalima, hladni i plavi ekstremiteti,…

Opširnije

CO2 LASER

CO2 LASER (engl. CO2 laser), vrsta gasnog lasera. Koristi mešavinu ugljen-dioksida, azo-ta i helijuma, pri čemu je ugljen-dioksid aktivni medijum. Kontinualno daje relativno veliku energiju u opsegu infracrvenih talasa. Namenjen…

Opširnije

Co58

Co58 , radioaktivni izotop kobalta koji emituje pozitrone (b+) i g fotone, vreme poluraspada mu je 71 dan i osnovna energije zračenja 510 i 810 KeV. U nuklearnoj medicini se,…

Opširnije

Co57

Co57 , radioaktivni izotop kobalta koji emituje fotone, vreme poluraspada mu je 270 dana i osnovna energija zračenja 120 KeV. U nuklearnoj medicini se, najčešće zajedno sa 58Co, primenjuje za…

Opširnije

CLUTTONOV ZGLOB

CLUTTONOV ZGLOB (engl. Clutton’s jo-int), bezbolna, simetrična hidartroza zglo-bova, pretežno kolena. Predstavlja urođenu bolest tj. odraz je kongenitalnog sifilisa u uznapredovalom stadijumu. Najčešće se sreće simetričan sinovitis kolena, a ređe…

Opširnije

CITRULINEMIJA

CITRULINEMIJA (engl. citrullinemia), pri-sustvo velike količine citrulina u krvi, obično praćenog i citrulinom u likvoru i urinu. Ovakvo povećanje je najčešće posledica deficita enzima argininosukcinat sintetaze.

Opširnije

CITRULIN

CITRULIN (engl. citrulline), amino-kiselina, intermedijer u sintezi arginina i uree u jetri.

Opširnije

CITOZOMI

CITOZOMI (engl. cytosomes, lamellar bo-dies), specijalne sekretorne granule obavijene membranom, koje se nalaze u alveolarnim ćelijama tipa II. Promera su od 0,2 do 1,5 µm, sadrže brojne osmiofilne lamele izgrađene…

Opširnije

CITOZIN

CITOZIN (engl. cytosine), azotna pirimidinska baza, oksiaminopirimidin, koji je sastojak DNK i RNK, a nalazi se i u citidilil jedinjenjima (npr. CMP, CDP i CTP). Njegova komplementarna purinska baza je…

Opširnije

CITOTROFOBLAST

CITOTROFOBLAST (engl. citotrophoblast, lat. cytotrophoblastus), unutrašnji sloj jasno izdvojenih ćelija trofoblasta. Od 4. meseca gestacije (trudnoće) broj ovih ćelija se postepeno smanjuje. Ove ćelije, zajedno sa sinciciotrofoblastom grade trofoblast i…

Opširnije