Pojmovi na u

UŽAS

UŽAS (engl. horror), intenzivan strah koji kod zdrave osobe može biti izazvan neočekivanim iskustvom katastrofičnog stresa (zemljotres, požar, bombardovanje, prisustvovanje nasilnoj smrti drugog), koji remeteći sve psihičke funkcije dovodi do…

Opširnije

UZROK SMRTI

UZROK SMRTI (lat. causa mortis), prirodno ili nasilno telesno oštećenje koje dovodi do smrti. Uzroci smrti mogu biti singularni ili pluralni. Kada postoji samo jedan jedini uzrok smrti, zove se…

Opširnije

UZROK, NEOPHODAN I DOVOLJAN

UZROK, NEOPHODAN I DOVOLJAN (engl. necessary and sufficient cause), uzrok čije je prisustvo nužno za nastanak efekta (neophodan uzorak) i uvek praćeno efektom (dovoljan uzrok). Npr. uzročnik malih boginja je…

Opširnije

UZROČNOST U EPIDEMIOLOGIJI

UZROČNOST U EPIDEMIOLOGIJI (engl. causality in epidemiology), zaključivanje o kauzalnosti u epidemiologiji uključuje logič-ko rasuđivanje u dva pravca: prvi, da li je statistička povezanost izloženosti nekom faktoru i bolesti zapažena…

Opširnije

UZROČNOST

UZROČNOST (engl. causality), vezivanje uzroka za posledice do kojih oni dovode. Naj-veći deo epidemioloških istraživanja odnosi se na otkrivanje uzročne povezanosti između određenih pojava i poremećaja zdravlja, mada epidemiološki dokazi…

Opširnije

UZROČNA POVEZANOST

UZROČNA POVEZANOST (engl. causal association), veliki deo istraživanja u epidemiologiji pripada etiološkim studijama, mada treba istaći da epidemiološki dokazi, u nedostatku drugih naučnih rezultata, nisu dovoljni da se utvrdi uzročnost.…

Opširnije

UZORKOVANJE

UZORKOVANJE (engl. sampling), proces iz-bora izvesnog broja ispitanika među svim članovima određene grupe ili populacije. Zaključci zasnovani na ispitivanju uzorka mogu se odnositi samo na populaciju iz koje uzorak potiče.…

Opširnije

UZORAK

UZORAK (engl. sample), deo populacije, podskup nekog skupa jedinica, izabran po nekom postupku, sa ciljem ispitivanja svojstva populacije. Reprezentativan u. (engl. representative s.), u statistici, uzorak po svojstvima koja se…

Opširnije

UZNEMIRENOST

UZNEMIRENOST (engl. anxiety), stanje poremećene psihičke ravnoteže praćeno disfunkcijama organa, vidljivim telesnim manifestacijama i karakterističnom motornom ekspresijom. Intenzitet može da varira od blaže uznemirenosti (kada ličnost uspeva da održi kontrolu…

Opširnije

UVULA

UVULA (engl. uvula, lat. uvula), nepčana resica. Kupasti, vezivnomišićni produžetak mekog nepca koji svojom užom osnovom polazi sa sredine zadnje, slobodne ivice mekog nepca. Pri zatvorenim ustima resica dodiruje koren…

Opširnije

UVO

UVO (engl. ear, lat. auris), organ sluha i sastoji se od tri dela: spoljašnje uvo (auris externa) sastoji se od ušne školjke i spoljašnjeg ušnog kanala; srednje uvo sastoji se…

Opširnije

UVEITIS

UVEITIS (engl. uveitis), zapaljenje uvealne op-ne u celini, koje može da nastupi odjednom na svim delovima ili deo po deo, sukcesivno. Obično biva zahvaćen samo jedan deo, pa se posle…

Opširnije

UVEĆANJE SRCA

UVEĆANJE SRCA (engl. heart enlargement), patološko stanje koje nastaje uvećanjem bilo kog dela ili uvećanja svih delova srca. Najpreciznije može da se odredi ultrazvučnim ispitivanjem srca. Manje je precizna teleradiografija…

Opširnije

UVEĆANJE

UVEĆANJE (engl. hypertrophy), povećanje ili prekomeran rast organa ili dela organa sa povećanjem broja ćelija od kojih se inače sastoje. Može da bude fiziološko (uvećanje dojki za vreme laktacije), adaptivno,…

Opširnije

UTRIKULUS PROSTATIKUS

UTRIKULUS PROSTATIKUS (engl. utriculus prostaticus, lat. utriculus prostaticus, utriculus masculinus, uterus masculinus, vagina masculina), kratka, slepa kesa koja se otvara na vrhu colliculusa seminalisa i koja je obložena slojevitim cilindričnim…

Opširnije

UTRIKULUS

UTRIKULUS(engl. utricule, lat. utriculus), mešinica, deo opnastog labirinta unutrašnjeg uva; mala, ovalna kesica smeštena u tremu koštanog labirinta. Na prednje-spoljašnjem zidu mešinice nalazi se statička mrlja me-šinice koja sadrži neuroepitelne…

Opširnije

UTOPLJENJE

UTOPLJENJE (engl. drowning, lat. submersio), nasilno mehaničko udušenje iz grupe sufokativnih asfiksija (v. mehaničko udušenje), kod koga do poremećaja ili prestanka disanja dolazi usled zapušenja plućnih alveola aspiriranom tečnošću (najčešće…

Opširnije

UTERUS DIDELPHYS

UTERUS DIDELPHYS, urođena anomalija u razvoju ženskog genitalnog aparata kod kojeg se pojavljaju dve potpuno odvojene materice sa dve zasebne vagine. Stidnica je zajednička za obe vagine, a obično postoji…

Opširnije

UTERUS

UTERUS (engl. uterus, womb, lat. uterus), materica. Unutrašnji ženski polni organ kruškolikog oblika koji se nalazi u subperitonealnom spratu karlične duplje, u njegovom središ-njem, organskom prostoru. Materica leži po-zadi i…

Opširnije

UTEROTONICI

UTEROTONICI (engl. uterotonics), lekovi koji kontrahuju uterus: oksitocin, ergometrin i prostanglandini E i F serije (npr. dinoproston i karboprost). Indikacije za oksitocin su indukcija porođaja kod prenesene trudnoće, slabih porođajnih…

Opširnije

UTEROPLACENTALNE VENE

UTEROPLACENTALNE VENE (engl. uteroplacental veins, lat. venae uteroplacentales), endometrijalne vene tokom trudnoće. Njihov zid nije invadiran trofoblastom.

Opširnije

UTEROPLACENTALNE ARTERIJE

UTEROPLACENTALNE ARTERIJE (engl. uteroplacental arteries, lat. arteriae uteroplacentales ), spiralne arterije endometrijuma koje bivaju izmenjene tokom trudnoće. Njihova tunika media je delimično naseljena cito-trofoblastom.

Opširnije

UŠNA ŠKOLJKA

UŠNA ŠKOLJKA (engl. auricle, lat. auricula, pinna), deo spoljašnjeg uva. Obložena je tankom kožom, koja je nepokretna na prednjoj površini, jer je tu čvrsto povezana sa perihondrijumom elastične hrskavice na…

Opširnije

USTRELINA

USTRELINA (engl. firearm wound, gunshot wound, lat. vulnus sclopetarium), rana nanesena projektilom ispaljenim iz vatrenog oružja. Bitni elementi ustreline nastaju kao posledica mehaničkog kinetičkog delovanja projektila na tkiva i to…

Opširnije

USPORENOST

USPORENOST (engl. deceleration), menjanje tempa u kretanju, poremećaji u psihomotorici, smanjenje frekventnosti psihofizičkih reakcija. Psihofizička dinamika ima i individualni karakter i promena tempa podrazumeva pore-đenje u odnosu na period fiziološkog…

Opširnije

USLOVNI REFLEKS

USLOVNI REFLEKS (engl. conditioned reflex), automatski odgovor na stimulus koji prethodno nije izazivao odgovor. Stvara se ponovljenim sparivanjem stimulusa koji normalno ne proizvodi prirodni fiziološki odgovor sa drugim stimulusom koji…

Opširnije

URZODEOKSIHOLNA KISELINA

URZODEOKSIHOLNA KISELINA (engl. ursodeoxycholic acid), lek za rastvaranje holesterolskih žučnih konkremenata. Koristi se oralno. Neželjeni efekti su poremećaji u gastrointestinalnom traktu. Preparati: Destolit, Ursofalk.

Opširnije

URTIKARIJALNI VASKULITIS

URTIKARIJALNI VASKULITIS (engl. urticarial vasculitis), karakterišu ga rekurentne epizode urtikarijalnih lezija koje su posledica vaskulitisa postkapilarnih venula. Mogu da se jave i artralgije ili artritis i kod većine hipokomplementemija. Ređe…

Opširnije

URTIKARIJA

URTIKARIJA (engl. urticaria, wheal), koprivnjača; primarna promena na koži najčešće u vidu papule ili ploče. Nastaje kao posledica iznenadnog i prolaznog otoka kože. Redovno je prati osećaj svraba. Kada je…

Opširnije

UROPORFIRINOGEN I SINTAZA

UROPORFIRINOGEN I SINTAZA (engl. uroporphyrinogen I synthase), enzim iz roda liaza (EC 4.3.1.8) koji katalizuje reakciju 4- – porfobilinogen = uroporfirinogen I + 4 NH3. Usled deficita ovog enzima javlja…

Opširnije

UROPORFIRINOGEN-DEKARBOKSILAZA

UROPORFIRINOGEN-DEKARBOKSILAZA (engl. uroporphyrinogen decarboxylase), enzim iz roda liaza (EC 4.3.1.8) koji katalizuje reakciju uroporfirinogen III = koproporfirinogen + 4 CO2. Deficit ovog enzima izaziva porfiriju cutanea tarda, koja se prenosi…

Opširnije

UROPORFIRINOGEN

UROPORFIRINOGEN (engl. uroporphyrinogen), pripada grupi porfirina koji nastaju en-zimski kondenzacijom četiri porfobilinogenska molekula. Uroporfirinogeni se na vazduhu oksiduju do uroporfirina ili njihovih prekurzora i prevode se u koproporfirinogene gubitkom četiri…

Opširnije

UROPEPSIN

UROPEPSIN (engl. uropepsin), želudačni pepsin koji prelazi u krv i izlučuje se urinom, uglavnom u obliku proenzima uropepsinogena.

Opširnije

UROMUKOID

UROMUKOID (engl. uromucoid), nerastvor-ljivi mukoprotein koji se nalazi u urinu. Javlja se u obliku polimera i monomera manje veličine. Uromukoid može da bude normalan proizvod izlučivanja ćelija koje oblažu renalne…

Opširnije

UROLITIJAZA

UROLITIJAZA (engl. urolithiasis), kalkuloza mokraćnih puteva. To je grupa metaboličkih i endokrinih poremećaja u organizmu koji udruženi sa promenama u mokraćnim putevima dovode do obrazovanja kamenja u mok-raćnim putevima. Faktori…

Opširnije

UROKINAZA

UROKINAZA (engl. urokinase), 1. enzim iz roda hidrolaza (EC 3.4.21.31) koji razgrađuje peptidne veze između arginina i valina kod plazminogena i na taj način ga prevodi u plazmin. Naziva se…

Opširnije

UROGRAFIJA

UROGRAFIJA (engl. urography), rendgensko snimanje mokraćnih puteva (bubrega, uretera i bešike), posle ubrizgavanja organskog jod-nog sredstva u venu. Prikazuje morfološke promene mokraćnih puteva i do neke mere funkciju bubrega. Infuziona…

Opširnije

UROGASTRON

UROGASTRON (engl. urogastrone, hEGF), gastrični hormon koji verovatno produkuju duodenalne žlezde. Identičan je kao i epidermalni faktor rasta, inhibira gastričnu hlorovo-doničnu sekreciju. Izolovan je iz urina čoveka.

Opširnije

UROBILINOGEN, UBG

UROBILINOGEN, UBG (engl. urobilinogen), pigment koji nastaje iz bilirubina u intestinalnom trakt pod uticajem bakterija. Iz intestinalnog trakta se apsorbuje u cirkulaciju i ekskretuje urinom. Veće količine urobilinogena u urinu…

Opširnije

UROBILIN

UROBILIN (engl. urobilin), pigment koji se nalazi u fecesu i ponekad u urinu. Oksidacioni je oblik urobilinogena koji nastaje redukcijom bilirubina u intestinalnom traktu.

Opširnije