NJUKASTL VIRUS

NJUKASTL VIRUS, uzročnik atipične kuge živine, veoma zarazne i smrtonosne bolesti. Kod profesionalno izloženih ljudi može da izazove blag konjunktivitis.

Opširnije

NUTRITIVNA POVREDA , povreda (v. pov-reda) nastala usled nasilnog prekida unosa hrane (nasilna glad – lat. inanitio violenta) i/ili tečnosti (nasilna žeđ – lat. sitis violenta). Po poreklu je najčešće…

Opširnije

NUTRICIONISTA

NUTRICIONISTA (engl. nutritionist), osoba koja je završila specijalizaciju iz oblasti ishrane (nutricije), posebno primenu pravila ishrane u cilju održavanja zdravlja i u tretmanu bolesti. Bavi se stručnom ocenom kalorijskog i…

Opširnije

NULTE ĆELIJE

NULTE ĆELIJE (engl. null cells), veliki gra-nulirani limfociti koji po svojim osobinama ne pripadaju ni limfocitima B ni limfocitima T. Ova grupa obuhvata ćelije ubice i ćelije prirodne ubice i…

Opširnije

NUKLEUS

NUKLEUS(engl. nucleus, lat. nucleus), jedro ili jezgro; 1. unutrašnji deo anatomske strukture, srž; 2. deo sive mase centralnog nervnog sistema izgrađen od gusto grupisanih nervnih ćelija; 3. opnasto ograničeni unutrašnji…

Opširnije

NUKLEOZOM

NUKLEOZOM (engl. nucleosome), osnovna jedinica građe hromozoma eukariota. Sastoji se od proteinskog jezgra koje čini osam mole-kula histona (2x H2A, H2B, H3 i H4), oko koga su namotana dva navoja…

Opširnije

NUKLEOZID

NUKLEOZID (engl. nucleoside), komponenta sastavljena od pentoznog šećera (riboze ili dezoksiriboze) i purinske ili pirimidinske azotne baze; vezivanjem fosfatne grupe za peti uglje-nikov atom (5C) šećera formira se nukleotid. Nukleozidi…

Opširnije

5,-NUKLEOTIDAZA, 5’,-N

5,-NUKLEOTIDAZA, 5’,-N (engl. 5-nucleotidase), enzim iz roda hidrolaza (5-ribonukleotid fosfohidrolaza, EC 3.1.3.5), koji katalizuje reakciju hidrolize 5-ribonukleotida do ribonukleozida i ortofosfata. Široko je rasprostranjena u tkivima u organizmu. Povećava se…

Opširnije

NUKLEOTID

NUKLEOTID (engl. nucleotide), fosfatni estar nukleozida, jedan od proizvoda koji nastaju dejstvom enzima nukleaze; kompleksan molekul koji se sastoji od pentoznog šećera, za čiji je prvi ugljenikov (1C) atom vezana…

Opširnije

NUKLEOLUS

NUKLEOLUS (engl. nucleolus), jedarce, struktura (region) u jedru eukariota u kojoj se vrši sinteza ribozomske RNK i formiraju subjedinice ribozoma. Nukleolusi se formiraju oko regiona hromozoma koji sadrže gene za…

Opširnije

NUKLEOLIZA

NUKLEOLIZA (engl. nucleolysis), razlaganje prolabiranog ili oštećenog pulpoznog jedra intervertebralnog diskusa u terapijske svrhe. Za nukleolizu najčešće se upotrebljava himopapain. Postupak je invazivan, a postoji i opasnost od anafilaktičke reakcije,…

Opširnije

NUKLEOKAPSID

NUKLEOKAPSID (engl. nucleocapsid), vi-rusna nukleinska kiselina zajedno sa protei-nskim omotačem, kapsidom. Kod pojedinih virusa predstavlja kompletnu virusnu česticu, virion.

Opširnije

NUKLEINSKA KISELINA

NUKLEINSKA KISELINA (engl. nucleic acid), komponenta od posebne važnosti za sve organizme. Nalazi se u deoksiribonukleinskoj kiselini (DNK) i ribonukleinskoj kiselini (RNK). Normalno svi živi organizmi imaju obe, dok samo…

Opširnije

NUKLEAZA

NUKLEAZA (engl. nuclease), opšti naziv za enzime iz roda hidrolaza, koji cepaju fosfodiestarske veze u nukleinskim kiselinama do nukleotida ili oligonukleotida. Nukleaze se klasifikuju u podgrupe kao egzonukleaze (EC 3.2.11-16)…

Opširnije

NUKLEARNOMEDICINSKE METODE ISPITIVANJA POREMEĆAJA APSORPCIJE U CREVIMA

NUKLEARNOMEDICINSKE METODE ISPITIVANJA POREMEĆAJA APSORPCIJE U CREVIMA, gubitak belančevina , ispituje se merenjem i.v. unetog obeleženog hrom hlorida (51CrCl) u stolici sakupljanoj tokom 4 dana. Ako je ukupna količina radiofarmaka…

Opširnije

NUKLEARNOMEDICINSKE METODE ISPITIVANJA MOTILITETA GASTRO-INTESTINALNOG TRAKTA

NUKLEARNOMEDICINSKE METODE ISPITIVANJA MOTILITETA GASTRO-INTESTINALNOG TRAKTA, motilitet jednjaka , ispituje se registrovanjem kretanja obeleženog bolusa (99mTc-S-koloid ili 99mTc-DTPA u dozi od 18 – 37 MBq (0.5 – 1 mCi)) od…

Opširnije

NUKLEARNOMEDICINSKA TERAPIJA

NUKLEARNOMEDICINSKA TERAPIJA (engl. radionuclide therapy), lečenje pomoću otvorenih izvora jonizujućeg zračenja, vrsta radioterapije. Zasniva se na selektivnoj, or-gan-specifičnoj i kompartmanskoj lokaliza-ciji radioaktivnih lekova i, često, njihovoj metaboličkoj inkorporaciji u ciljnim…

Opširnije

NUKLEARNI AKCIDENT

NUKLEARNI AKCIDENT (engl. nuclear accident), neočekivan i nepoželjan nuklearni događaj, nuklearna nesreća, u nuklearnim instalacijama ili drugim radijacionim zonama. Prouzrokuje nekontrolisano širenje radioaktivnog materijala, čime je izazvano neželjeno i nepotrebno…

Opširnije

NUKLEARNA ENERGIJA

NUKLEARNA ENERGIJA (engl. nuclear ene-rgy), energija dobijena kao posledica nuklearne fisije ili nuklearne fuzije. Po jedinici mase energija oslobođena fisijom urana je oko 2.500.000 puta veća od energije oslobođene sagoravanjem…

Opširnije

NOZOLOGIJA

NOZOLOGIJA (engl. nosology), grana medicine koja se bavi klasifikacijom bolesti; klasifikacija obolelih osoba u grupe, nezavisno od vrste kriterijuma i granica između grupa.

Opširnije

NOZOKOMIJALNE INFEKCIJE

NOZOKOMIJALNE INFEKCIJE (engl. nosocomial infections), infekcije, unakrsne ili autoinfekcije, nastale za vreme boravka u bolnici. Mogu se klinički manifestovati u toku hospitalizacije ili po njenom prestanku, ili su neispoljene (latentne).…

Opširnije

NOTOHORDA

NOTOHORDA (engl. notochord), glaveni produžetak mezoderma primitivne pruge. Označava središnju osovinu embriona, i bu-dući položaj kičmenog stuba. Indukuje diferencijaciju neuroektoderma i formiranje nerv-ne ploče.

Opširnije

NOSNO KRILCE

NOSNO KRILCE (engl. wing of nostril, lat. ala nasi), kožno-hrskavičava struktura koja gradi bočni zid svake nozdrve. U koži spo-ljašnje površine postoji obilje sebacealnih žlezda koje nisu povezane sa dlakama,…

Opširnije

NOSILAC HBs ANTIGENA

NOSILAC HBs ANTIGENA (engl. hepatitis b surface antigen carrier), osoba koja u krvi ima hepatitis B površinski antigen (skraćeno HbsAg) sa ili bez evidentnog oboljenja jetre. Nosioci HBsAg ne moraju…

Opširnije

NOSILAC, NOSAČ

NOSILAC, NOSAČ (engl. carrier), osoba koja u sebi nosi neku patogenu klicu i koju oslobađa iz sebe, tako da može inficirati (zaraziti) drugu osobu, a da pri tom ona sama…

Opširnije

NORWALK VIRUS

NORWALK VIRUS (engl. Norwalk virus), dobio ime prema gradiću u SAD – Norwalku; prvi otkriveni virus uzročnik akutnog gastroenteritisa kod čoveka. Prototip je grupe virusa slične veličine i bioloških osobina…

Opširnije

NORTRIPTILIN

NORTRIPTILIN (engl. nortriptyline), triciklički antidepresiv sličan amitriptilinu. Nije više u prometu u Jugoslaviji i može se smatrati zastarelim posle uvođenja novih lekova, selektivnih inhibitora preuzimanja serotonina i selektivnih inhibitora MAO.

Opširnije

NORMOBLAST

NORMOBLAST (engl. normoblast), ćelija iz koje nastaje eritrocit i koja sadrži jedro. Kad se oslobodi jedra, normoblast prelazi u retikulocit (mlada forma eritrocita) i ulazi u cirkulaciju.

Opširnije

NORMETANEFRIN

NORMETANEFRIN (engl. normetanephrine), metabolit norepinefrina koji se izlučuje putem urina, a nalazi se u nekim tkivima, kao što je nervno tkivo.

Opširnije

NORMALNE VREDNOSTI

NORMALNE VREDNOSTI (engl. normal values), u laboratorijskoj medicini predstavlj-aju oblast vrednosti za neki sastojak koje pripadaju zdravim osobama.

Opširnije

NORMALNA (GAUSSOVA) RASPODELA

NORMALNA (GAUSSOVA) RASPODELA Šengl. normal (Gaussian) distributionĆ, naj-poznatija raspodela sa ključnom ulogom u statističkom zaključivanju, definisana je funkcijom gustine (raspodelom verovatnoća), gde je x proizvoljan broj iz intervala (- ,…

Opširnije

NORGESTREL

NORGESTREL (engl. norgestrel ), sintetski progestagen koji ulazi u sastav kombinovanih oralnih hormonskih kontraceptiva. Preparat: Cyclo Progynova.

Opširnije

NORFLOKSACIN

NORFLOKSACIN (engl. norfloxacin), uroantiseptik hinolonske strukture. Koristi se za lečenje akutnih i hroničnih infekcija mok-raćnih puteva. Ne sme se davati deci i mladima do 18 godina jer može da ošteti…

Opširnije

NORETISTERON

NORETISTERON (engl. norethisteron), sintetski progestagen koji ulazi u sastav hormonskih oralnih kontraceptiva u kombinaciji sa estrogenom. Preparati: Kliogest, Primolut Nor, Trinovum, Trisequens.

Opširnije

NOREPINEFRIN

NOREPINEFRIN (engl. norepinephrine, NE), (izraz koji se upotrebljava u Americi), levorotatorni izomer (levarterenol), sintetizuje se iz do-pamina i čuva u specijalizovanim granulama ili vezikulama nervnih završetaka. Njegovo dejstvo na ciljne…

Opširnije

NORADRENALIN

NORADRENALIN (engl. noradrenaline, NA), (izraz koji se koristi u Evropi), 1. hormon usko povezan sa adrenalinom, luči ga srž nadbubrežne žlezde; 2. neurotransmiter u CNS-u i u postganglijskim adrenergičkim vlaknima.…

Opširnije

NOONAN SINDROM

NOONAN SINDROM (engl. Noonan syndrome, Turner-like syndrome ), skup promena kod dece (dečaka i devojčica) tako da izgledom podsećaju na devojčice sa Turner sindromom. Međutim, njihov kariotip je normalan, a…

Opširnije

NOMENKLATURA

NOMENKLATURA (engl. nomenclature), klasifikacioni sistem naziva, npr., mikroorganizama, anatomskih struktura, hemijskih je-dinjenja ili patoloških procesa (npr. tumora).

Opširnije

NOMA

NOMA (engl. noma, lat. cancrum oris), progresivno, destruktivno, gangrenozno oboljenje mekih tkiva i kostiju lica, izazvano udru-ženom infekcijom fuzospirohetom i/ili streptokokom (Streptococcus haemoliticus, Bacilius fusiformis i Treponaema Vinceti). Rani simptom…

Opširnije

NOKARDIJAZA

NOKARDIJAZA (engl. nocardiasis), infekcija bakterijom Nocardia asteroides, koja se manifestuje pojavom apscesa pluća i centralnog nervnog sistema. Nokardijaza se tipično javlja kod imunokompromitovanih pacijenata koji su dugo bili na terapiji…

Opširnije