NEKROZA
(engl. necrosis), zbir morfoloških promena koje ukazuju na smrt ćelije, grupe ćelija ili delova tkiva
ili organa u toku života jedinke. Uzrokovana je faktorima koji dovode do oštećenja i smrti ćelija.
Arteriolarna n. , arteriolonekroza; aseptična n. , uvećana skle-roza i cistične promene u glavi femura,
što nekada vodi traumatskoj dislokaciji kuka. Slično se stanje nekada razvija u glavi humerusa nakon
dislokacije ramenog zgloba; avaskularna n. , n. koja je rezultat deficitarnog priliva krvi; Balserova
masna n. , gangrenozni pankreatitis sa omentalnim burzitisom i diseminovanom nekrozom masnog
tkiva omentuma tj. pankreatitis sa masnom nekrozom; Bridging (premošćavajuća) n., septa
konfluentne nekroze koja premošćavaju susedne centralne vene i portalne trijade hepatičkih lobulusa,
karakteristične za subakutnu hepatičku nekrozu; centralna n ., ona koja pogađa centralni deo ćelije, ili
centralni deo kosti ili lobulusa jetre; cerebrokortikalna n. , polioencefalomalacija; cistična medijalna
n. , Erdheimova cistična medijalna n.; epifizna ishemična n. , degeneracija i eventualna zamena
oseoznog nukleusa epifize, koji kolabira pod pritiskom i uzrokuje izobličenje okol-nog zdravog tkiva.
Pripisuje se ometanju do-toka krvi u epifizu. Može da pogodi femur, tibiju, tarzalnu navikularnu
glavu, humerus, itd. Naziva se i osteohondroza; Erdheimova cistična medijalna n. , promene u
medijalnom sloju aorte. Sastoje se iz degeneracije i nekroze elastičnih i mišićnih vlakana, mu-koidne
infiltracije, i formiranja ciste, što za rezultat često ima disekantnu aneurizmu. Naziva se i
medionekrozom aorte; egzante-matozna n. , akutni nekrotični proces koji zahvata gingive, vilične kosti
i neposredno susedna meka tkiva. Primarno pogađa decu. Podseća na gangrenozni stomatitis, osim
toga što ovde postoje blagoneprijatan miris, tendencija samoograničavanja, niska stopa mortaliteta i
normalan broj leukocita; fosforna n. , nekroza vilice, nekada udružena sa depozicioniranjem nove
subperiostealne kosti. Javlja se kod radnika izloženih parama žutog fosfora. Naziva se i fosfonekroza;
fokalna n. , prisustvo malih fokusa nekroze, često u jetri tokom neke od infekcija; gangrenozna n. ,
smrt ćelije uzrokovana kombinacijom ishemije i superponirane bakterijske infekcije, sa
kombinacijom osobina koagulacione i kolik-vativne nekroze; gangrenozna n. pulpe , nekroza tkiva
pulpe zbog ishemije, sa superponiranom bakterijskom infekcijom. Predstavlja poodmakli stadijum
nelečenog pulpitisa. Naziva se i gangrena pulpe; hijalina n. , Zenkerova degeneracija; infektivna n.
pankreasa , akutna bolest koja pogađa riblju mlađ i mlade primerke riba, originalno primećena kod
salmonida, ali pogađa i nesalmonide. Uzrokovana je birna virusom. Karakterišu je tamnija
pigmentacija, oko uzdužne ose, i masivna nekroza pankreasa, pilorusa i prednjeg creva, sa
formiranjem beličastog eksudata; ishemična n. , koagulaciona nekroza; labijalna n. zečeva , fatalna
nekrobaciloza zečeva koja počinje na donjoj usni i širi se nadole prema toraksu; likvefakciona n. , v.
kolikvativna nekroza; kazeozna n. (sirasta n.), kod koje je tkivo meko, suvo i nalik na sir. Javlja se
uglavnom kod TBC i sifilisa; koagulaciona n. , u kojoj međućelij-ske granice mrtvih ćelija i osnovne
konture tkiva ostaju očuvane. Nastaje kao rezultat istovremene denaturacije ne samo strukturnih već i
enzimskih proteina, zbog čega nastaje blok proteolize ćelija. Proces koagulacione nekroze je
karakteristika hipoksične smrti svih ćelija osim mozga; kolikvativna n. , kod koje nekrotični materijal
postaje razmekšan i tečan; n. kontrakcionih traka , srčana lezija kod pacijenata sa neurološki
indukovanim kardiografskim promenama, na uzorcima biopsije miokarda, i kod kokainske ili
epinefrin-toksičnosti, koju karakterišu hiperkontrahovani miofibrili sa kontrakcionim trakama i
oštećenjem mitohondrija. Uzrokovana je influksom jona kalcijuma u umiruće ćelije, što rezultuje
arestom ćelija u kontrahovanom stanju, nakon izražene ishemije i kasnije reperfuzije. Naziva se i
koagulativna miocitoliza. masna n. , stanje kod koga se neutralne masti u ćelijama masnog tkiva dele
na masne kiseline i glicerol. Obično pogađa pankreas i peripankreatično masno tkivo kod
hemoragičnog pankreatitisa. Naziva se i steato-nekroza; masivna hepatička n. , masivna nekroza jetre,
retka komplikacija virusnog hepatitisa (fulminantni hepatitis), a može biti posledica i izlaganja
hepatotoksinima ili hipersenzitivnosti na lekove. Lobus ili cela jetra se skupljaju, postajući meka
masa žuto-braon ili zelenkaste boje sa naboranom kapsulom. Postoji konfluentna nekroza hepatocita,
često sa masnim promenama. Mortalitet je 60 – 90%. Ranije je nazivana akutni parenhimatozni
hepatitis i akutna žuta atrofija; merkurijalna n. , nekroza koja je rezultat trovanja živom;
mumifikaciona n. , suva gangrena; Pagetova n. mirnog toka, proces lokalne nekroze i formiranja
sekvestra u površinskim slojevima osovine duge kosti, sa minimalnom količinom supuracije oko
sekvestra i bez formiranja sinusa; periferna n. , nekroza u perifernim regijama lobulusa jetre, kao kod
puerperalne eklampsije; piecemeal n. , destrukcija hepatocita na sastavu između parenhima jetre i
portalnih trijada, povezana sa limfocitnom infiltracijom. Karakteristična je za izraženi (aktivni)
hronični hepatitis i primarnu bilijarnu cirozu; postpartalna pituitarna n. , nekroza hipofize tokom
postpartalnog perioda, često povezana sa šokom i obilnim krvarenjem iz uterusa tokom porođaja, a
vodi različitim oblicima hipopituitarizma. Naziva se i Sheehanovim sindromom; presiona n. , nekroza
koja je rezultat nedovoljnog lokalnog dotoka krvi kao kod dekubitalnih ulkusa; n. progrediens ,
progresivno odbacivanje nekro-tičnih delova tela; progresivna emfizematozna n. , gasna gangrena; n.
potkožnog masnog tkiva , adiponekroza subcutanea neonatorum; površinska n. , nekroza koja pogađa
samo spoljašnje slojeve kosti; radijaciona n. , odumiranje tkiva uzrokovano radijacijom; radijumska
n. , nekroza vilične kosti kod osoba u industriji radijuma; renalna papilarna n. , javlja se kod akutnog
pijelonefritisa, najčešće kod dijabetičara. Karakteriše je nekroza renalne papile jednog ili oba
bubrega, sa jasnom demarkacijom između nekrotičnog i živog tkiva. Naziva se i nekrozirajućim
papilitisom; suva n. , kod koje cistično tkivo postaje suvo; septička n. , koja je rezultat bakterijske
infekcije; subakutna hepatička n. , klinički entitet koji sadrži malu grupu slučajeva viralnog hepatitisa,
a koju karakterišu premošćujuća nekroza i povećana incidenca progresije u
insuficijenciju/otkazivanje jetre, hronični aktivni hepatitis ili cirozu. Naziva se i subakutna ili
subhronična atrofija jetre i submasivna hepatička nekroza; sifilitična n. , uzrokovana sifilisom; totalna
n. , koja pogađa sve delove kosti; n. ustilaginea , suva gangrena, rezultat ergotizma.
Zaprati nas
