FRAKTURA

FRAKTURA (engl. fracture; lat. fractura: frangere – slomiti, polomiti), prelom; 1. prekid kontinuiteta strukture kao što su kosti, hrska-vice ili metal; 2. prekid u mehaničkoj snazi određene strukture. 3. razlog…

Opširnije

FRAKTAL

FRAKTAL (engl. fractal), objekat koji karakterišu samosličnost i necelobrojna dimenzija. Samosličnost se ogleda u osobini da delovi fraktala posmatrani pod različitim uvećanjima uvek izgledaju isto. Primera ovakvih objekata u prirodi,…

Opširnije

FRAKCIJA FILTRACIJE

FRAKCIJA FILTRACIJE (engl. filtracion fraction ), deo plazme filtrirane kroz glomerularnu membranu. Izračunava se odnosom između brzine glomerulske filtracije i renalnog protoka plazme.

Opširnije

FRACTURES THRESHOLD

FRACTURES THRESHOLD , pretpostav-ljena vrednost koštane gustine pri kojoj dolazi do spontanih preloma kao posledica povećane krtosti kostiju.

Opširnije

FOVEA CENTRALIS RETINE

FOVEA CENTRALIS RETINE (lat. fovea centralis), specijalizovano polje retine na očnom dnu, centralni deo žute mrlje, prečnika samo 0,4 mm. Ovo područje sastoji se od oko 30.000 čepića koji imaju…

Opširnije

FOTOTERAPIJA

FOTOTERAPIJA (engl. phototherapy), deo fizikalne t. koji izučava biološko delovanje svetlosne energije kod povređenih i obolelih. Svetlosna energija ispoljava svoje biološke efekte samo ukoliko je apsorbuju koža i dublji slojevi…

Opširnije

FOTOSENZITIVNOST

FOTOSENZITIVNOST (engl. photosensitivity), preosetljivost na sunčevu svetlost koja se ispoljava kao eritemski kožni osip na iz-loženim delovima tela. Ovakav nalaz je jedan od kriterijuma za dijagnozu sistemskog eritemskog lupusa, mada…

Opširnije

FOTORECEPTORI

FOTORECEPTORI (engl. photoreceptors), ćelije koje se nalaze u mrežnjači i pretvaraju svetlost u nervni signal. Postoje dve vrste ovih receptora: štapići i čepići. Osetljivost čepića i štapića na svetlost je…

Opširnije

FOTOPSIJA

FOTOPSIJA (engl. photopsio), opažanje svetlaca, treperenja, svetlucanja, blještanja pri početnom odlubljenju mrežnjače, oftalmič-koj migreni, kod arterioskleroze krvnih sudova oka, kod visokog očnog pritiska

Opširnije

FOTOPIGMENTI

FOTOPIGMENTI (engl. photopigments), he-mijske supstance koje se nalaze u fotoreceptorima. One pretvaraju svetlost u nervni signal. U štapićima se nalazi fotopigment ro-dopsin a u čepićima tri različita fotopigmenta od kojih…

Opširnije

FOTON

FOTON (engl. photon), osnovna jedinica ene-rgije elektromagnetnog zračenja, koja se označava i kao kvant. Max Plank i Albert Einstein, dobitnici Nobelove nagrade za fiziku, otkrili su da se svetlost, koja…

Opširnije

FOTOMIKROGRAFIJA

FOTOMIKROGRAFIJA (engl. photomicrography), snimanje mikroskopske slike na fotografski medijum. Snimljena slika je fotomikrograf

Opširnije

FOTOMETRIJA

FOTOMETRIJA (engl. photometry), merenje karakteristika svetlosti koje se uglavnom zasniva na merenju energije koju prenosi svetlost, kao i drugih veličina povezanih sa procesima predaje i prenosa energije prijemnom sistemu, oku…

Opširnije

FOTOKOAGULACIJA

FOTOKOAGULACIJA (engl. photocoagulation), hirurška tehnika koja koristi intenzivan snop svetlosti (kao iz lasera) u cilju zatvaranja ili da bi se izvršila koagulacija tkiva.

Opširnije

FOTOGRAFIJA

FOTOGRAFIJA (engl. photography), trajna slika dobijena dejstvom svetlosti na ploče, filmove ili hartiju premazane smešom želatina i hemijskih jedinjenja osetljivih na svetlost: bromid srebra sa raznim dodacima. Slika je najpre…

Opširnije

FOTOFOBIJA

FOTOFOBIJA (engl. fotofobia), strah od svetlosti. Bolesnik neprijatno doživljava sunčevu i veštačke izvore svetlosti. Strah i uznemirenost često su praćeni bolom i drugim neprijatnim doživljavanjima. Fotofobija se javlja kod obo-ljenja…

Opširnije

FOTOEFEKT

FOTOEFEKT (engl. photoelectric effect), emisija elektrona pod uticajem fotona odre-đene energije. Elektroni se oslobađaju iz materije samo u slučaju kada je energija fotona veća od vrednosti energije veze elektrona u…

Opširnije

FOSULA

FOSULA (engl. small ditch, lat. fossula), mala jama, jamica (deminutiv od fosa). Jamica ili udubljenje jasno ograničeno od okolnih struktura

Opširnije

FOSKARNET

FOSKARNET (engl. foscarnet), antivirusni lek koji se koristi za lečenje infekcija izazvanih Herpes virusima, uključujući i citomegalo-viruse koji su rezistentni na aciklovir, posebno kod obolelih od AIDS-a. Neželjena dejstva su:…

Opširnije

FOSINOPRIL

FOSINOPRIL (engl. fosinopril), ACE inhibitor koji se koristi za lečenje hipertenzije i insuficijencije srca, sam ili u kombinaciji sa drugim lekovima. Preparat: Staril.

Opširnije

FOSFOVOLFRAMOVA KISELINA

FOSFOVOLFRAMOVA KISELINA (engl. phosphotungstic acid), 24WO3.2H3PO4.48H2O, je snažno oksidaciono sredstvo u vodenom rastvoru. Koristi se za taloženje proteina i kao reagens. Mnoga jedinjenja, npr. mokraćna kiselina, alkaloidi, azotne baze i…

Opširnije

FOSFOTRANSFERAZE

FOSFOTRANSFERAZE (engl. phosphotransferase), potklasa enzima iz roda transferaza (EC 2.7.1-5) koji katalizuju prenos fosfatne grupe. Adenozin trifosfat je najčešći donor fosfatne grupe, mada postoje i drugi donori. Primeri ovih enzima…

Opširnije

FOSFOR

FOSFOR, P (engl. phosphorous), nemetalni element sa atomskim brojem 15 i atomskom težinom 30,9738. Pripada V grupi periodnog sistema elemenata i ima oksidaciona stanja -3, +3, i +5. Nalazi se…

Opširnije

FOSFOMICIN

FOSFOMICIN (engl. phosphomycin), antibio-tik baktericidnog dejstva za većinu patogena u mokraćnim putevima. Koristi se oralno samo jedna doza za lečenje nekomplikovanih infekcija mokraćnih puteva, a za profilaksu kod transuretralnih intervencija…

Opširnije

FOSFOLIPIDI

FOSFOLIPIDI (engl. phospholipid), lipidi koji sadrže fosfor. Fosfolipidi su npr. lectini, kardiolipidini, sfingomijelini itd.

Opširnije

FOSFOLIPAZA

FOSFOLIPAZA (engl. phospholipase), jedan od nekoliko enzima koji hidrolizuju spe-cifične veze fosfolipida, kao što su lecitin ili lizolecitin, uz oslobaðanje anjona slobodnih masnih kiselina i glicerofosfoholina, diacil- -glicerola ili fosforilholina. …

Opširnije

FOSFOGLUKONAT DEHIDROGENAZA (DEKARBOKSILIRAJUĆA) 6-PGD

FOSFOGLUKONAT DEHIDROGENAZA (DEKARBOKSILIRAJUĆA) 6-PGD (engl. phosphogluconate dehydrogenase, decarboxylating), enzim iz roda oksidoreduktaza Š6fosfo-D-gluko-nat:NADP+ 2-oksoreduktaza dekarboksilirajuća, EC 1.1.1.44Ć. Kata-lizuje reakciju 6-fosfo-D-glukonat + NADP+ = D-ribuloza-5-fosfat + CO2 + NADPH, koja učestvuje…

Opširnije

FOSFOGLUKOMUTAZA

FOSFOGLUKOMUTAZA (engl. phosphoglucomutase), enzim iz roda transferaza (a-D-glukoza-1,6-bifosfat: a-D-glukoza-1fosfat fosfotransferaza, EC 2.7.5.1), koji katalizuje intramolekulski reverzibilni prenos fosfatne grupe sa ugljenika 1 na ugljenik 6 glukoze

Opširnije