NEFROPTOZA

NEFROPTOZA (engl. nephroptosis), abnormalna pokretljivost bubrega u bubrežnoj loži, kada se bubreg na rendgenskim snimcima ili pri palpaciji nalazi niže od normalne pozicije. Lečenje je konzervativno („kure ležanja”) i hirurško,…

Opširnije

NEFROPEKSIJA

NEFROPEKSIJA (engl. nephropexis), hirurški postupak lečenja nefroptoze (ren migrans, ren mobilis). Indikacije za nefropeksiju su: pijelonefritis, arterijska hipertenzija, hematurija, hidronefroza i nefrolitijaza. Metode izvo-đenja n. su: suspenzija kapsulom po Marionu,…

Opširnije

NEFROPATIJA

NEFROPATIJA (engl. nephropathy), opšti naziv za bolesti bubrega. Glomerulopatije (glomerulonefritis) podrazumevaju prevashodno ošte-ćenje glomerula, tubulointersticijumske nefropatije – oštećenja tubula, a nefroangiopatije – pretežno oštećenje krvnih sudova bubrega.

Opširnije

NEFRON

NEFRON (engl. nephron), osnovna jedinica strukture bubrega, odnosno aktivna ekskreciona (funkcionalna) jedinica. Svaki bubreg ima oko 1,2 miliona nefrona. Krv renalne arterije se filtrira kroz glomerularnu membranu (glomerul) u Bowmanovu…

Opširnije

NEFROMEGALIJA

NEFROMEGALIJA (engl. nephromegaly), urođeno ili stečeno uvećanje bubrega. Nastaje postepenom bubrežnom hipertrofijom zbog umnožavanja ćelija tubula i glomerula kod osoba sa jednim funkcionalnim bubregom, vikarna hipertrofija bubrega. U nastajanju nefromegalije…

Opširnije

NEFROLITOTOMIJA

NEFROLITOTOMIJA (engl. nephrolithotomy), operativno vađenje kamena iz bubrežnih šupljina. Vrste n. su: izolovana nefrotomija, multipla nefrotomija, nefrolitotomija, pijelonefrolitotomija, nefrotomija sa resekcijom jednog pola bubrega, nefrotomija sa nefrostomijom i longitudinalna nefrolitotomija.

Opširnije

NEFROLITIJAZA

NEFROLITIJAZA (engl. nephrolithiasis), stvaranje kamena u mokraćnim organima. Najčešće nastaje u srednjim godinama živo-ta (između 20. i 50. godine). Način postanka kamena objašnjavaju 4 glavne hipoteze: 1) hipoteza supersaturacije i…

Opširnije

NEFROKALCINOZA

NEFROKALCINOZA (engl. nephrocalcinosis), taloženje soli kalcijuma u papilama bubrega, proširenim sabirnim kanalićima ili u parenhimu bubrega, što konsekutivno rezultira bubrežnom insuficijencijom. Nastaje zbog procesa zapaljenja, metaboličkih poremećaja, degenerativnih promena ili…

Opširnije

NEFROBLASTOM

NEFROBLASTOM (engl. nephroblastoma), maligni tumor bubrega koji se javlja kod dece. Nastaje iz nefroblasta (ćelija iz kojih se formiraju bubrezi). Drugi naziv je Wilmsov tumor, po nemačkom lekaru Maxu Wilmsu,…

Opširnije

NEFRITIS

NEFRITIS (engl. nephritis), zapaljenje bubrega, difuzno progresivno degenerativno ili proliferativno oboljenje koje karakteriše ošte-ćenje renalnog parenhima, intersticijalnog tkiva i renalnog vaskularnog sistema. Oblici nefritisa su: akutni, albuminozni, arterio-sklerotični, azotemijski, bakterijski,…

Opširnije

NEFRITIČKI SINDROM

Nefritički sindrom — najkraće Šta je Kliničko stanje koje je posledica glomerulonefritisa — zapaljenja glomerula bubrega izazvanog prvenstveno imunološkim mehanizmima. Glavni znaci Krv u mokraći (hematurija) glomerulskog porekla, uz belančevine…

Opširnije

NEFREKTOMIJA

NEFREKTOMIJA (engl. nephrectomy), ope-rativna metoda kojom se odstranjuje bubreg. Indikacije za nefrektomiju su: maligni tumori (bubrežnog parenhima, pijelona i čašičnog sistema), kalkulozna pionefroza, multipla kalkuloza sa destruiranim parenhimom bubrega, bespovratno…

Opširnije

NEFELOMETAR

NEFELOMETAR (engl. nephelometer), optički instrument koji se koristi za merenje rasute svetlosti posredstvom finih čestica u suspenziji. Ovim instrumentom meri se odnos intenziteta disperzno rasute svetlosti prema intenzitetu upadne svetlosti.…

Opširnije

NEDIFERENTOVANE ĆELIJE LIEBERK-UHNOVIH KRIPTI

NEDIFERENTOVANE ĆELIJE LIEBERK-UHNOVIH KRIPTI (engl. undifferentiated cells of Lieberkuhn’s crypts ), uske, cilindrične ćelije sa velikim jedrom, izraženim nukleolusom, slabo razvijenim organelama i sa mnogo slobodnih ribozoma. Mitotskom deobom ove…

Opširnije

NEDIFERENCIRANA SISTEMSKA BOLEST VEZIVNOG TKIVA

NEDIFERENCIRANA SISTEMSKA BOLEST VEZIVNOG TKIVA , sistemsko obo-ljenje vezivnog tkiva koje se ne može klasifikovati u neku od sistemskih bolesti jer ne ispunjava klasifikacione kriterijume ni za jedan entitet.

Opširnije

NEBIKARBONATNI PUFERI

NEBIKARBONATNI PUFERI, NBBs (engl. nonbicarbonate buffers), uglavnom su intracelularni puferi i čine 1/3 puferskog kapaciteta krvi. U krvi je hemoglobin glavni nebikarbonatni pufer.

Opširnije

NAZUS

NAZUS (engl. nose, lat. nasus), nos; početni deo disajnih puteva koji se nalazi u središ-njem delu lica, iznad nosne duplje, a ispred ždrela. Nos se sastoji od dva dela: spoljaš-njeg…

Opširnije

NAZOLAKRIMALNI

NAZOLAKRIMALNI (engl. nasolacrimal, lat. nasolacrimalis), nosno-suzni; koji se odnosi na nos i suzni pribor, v. duktus nazolakrimalis.

Opširnije

NAZOGASTRIČNA SONDA

NAZOGASTRIČNA SONDA (engl. nasogastric tube), želudačna sonda uvedena kroz nos. Služi za uklanjanje tečnosti i gasova iz želuca ili za veštačko hranjenje bolesnika koji hranu ne mogu da uzimaju na…

Opširnije

NAZOFARINGITIS

NAZOFARINGITIS (engl. nasopharyngitis), zapaljenje sluznice gornjeg sprata ždrela. Manifestuje se zapušenošću nosa, osećajem stranog tela i bubnjanjem u ušima. Infekcija zahvata nosnu šupljinu, srednji sprat ždrela, a često i uši.

Opširnije

NAZALNA STENOZA

NAZALNA STENOZA (engl. nasal stenosis), suženje nosne šupljine. Nastaje zbog iskriv-ljenosti nosne pregrade, uvećanja nosnih ško-ljki, priraslica posle povreda i sl. Terapija je hirurška.

Opširnije

NAZALNA OPSTRUKCIJA

NAZALNA OPSTRUKCIJA (engl. nasal obstruction), zapušenost nosa, nemogućnost disanja na nos. Može biti akutna, kod akutnog zapaljenja nosne i sinusne sluznice, po-vreda nosa, prisustva stranog tela, zapaljenja ždrela, ili hronična,…

Opširnije

NAUZEA

NAUZEA (engl. nausea), osećaj neprijatnosti u predelu želuca sa gađenjem na hranu, muč-ninom i sklonošću ka povraćanju.

Opširnije

NATUROPATIJA

NATUROPATIJA (engl. naturopathy), pore-mećaj, oštećenje, ispad funkcije osnovnih prirodnih svojstava (narav, karakter, temperament) ili sveg onog što je samo sobom postalo nezavisno od ljudi i veštačkih uticaja (elementi prirodnog okruženja:…

Opširnije

NATRIURETSKI HORMON

NATRIURETSKI HORMON (engl. natriuretic hormone), peptidni hormon koji luče srčane pretkomore. Deluje na bubreg i izaziva natriurezu tj. sekreciju natrijuma.

Opširnije

NATRIJUM-VALPROAT

NATRIJUM-VALPROAT (engl. sodium valproate), antiepileptik sa širokim spektrom dejstva, ekvivalentan valproinskoj kiselini. V. valproinska kiselina. Preparat: Eftil.

Opširnije

NATRIJUM-TIOSULFAT

NATRIJUM-TIOSULFAT (engl. sodium thiosulphate), antidot kod trovanja cijanidima. U vidu intravenske infuzije daje se posle natrijum-nitrita da bi u krvi nastao netoksični produkt tiocijanat koji se izlučuje mokraćom.

Opširnije

NATRIJUM-PIKOSULFAT

NATRIJUM-PIKOSULFAT (engl. sodium picosulphate), sintetski nadražajni laksans, koji ubrzava peristaltiku creva i pražnjenje stolice. Dejstvo nastupa posle latence od 8 do 12 sati od oralne primene. Preparat: Natrijumpicosulfat.

Opširnije

NATRIJUMOVI KANALI

NATRIJUMOVI KANALI (engl. sodium channel), proteinski kanali ćelijske membrane selektivno propustljivi za jon natrijuma. Ose-tljivi su na promenu voltaže, ligande i istezanje. Voltažno zavisni n. k. imaju dvoja vrata: aktivaciona…

Opširnije

NATRIJUM-NITRIT

NATRIJUM-NITRIT (engl. sodium nitrite), antidot kod trovanja cijanidima, u vidu intravenske infuzije, posle čega se daje infuzija natrijum-tiosulfata. Preparate treba čuvati u bolnicama, laboratorijama ili fabrikama gde su moguća trovanja…

Opširnije

NATRIJUM-LAKTAT

NATRIJUM-LAKTAT (engl. sodium lactate), rastvor za intravensku infuziju koji se koristio u cilju lečenja acidoze, ali je napušten kao opsoletan zbog rizika od nastanka acidoze usled stvaranja mlečne kiseline.

Opširnije

NATRIJUM-KALIJUMSKA PUMPA

NATRIJUM-KALIJUMSKA PUMPA (engl. sodium-potassium pump), aktivni mehanizam u aksonskoj membrani kojim Na joni izlaze iz aksona, a K joni se vraćaju u akson.

Opširnije

NATRIJUM-HLORID

NATRIJUM-HLORID (engl. sodium chloride), kuhinjska so, u obliku praha ulazi u sastav preparata za oralnu rehidraciju, koja je danas ključna metoda u lečenju proliva. U obliku intravenskih infuzija u izotoničnom…

Opširnije

NATRIJUM-BIKARBONAT

NATRIJUM-BIKARBONAT (engl. sodium bicarbonate), soda bikarbona, najpoznatiji domaći/kućni antacid, lek protiv gorušice. Rastvorljiv u vodi deluje brzo ali kratko i može da izazove naknadno pojačano lučenje kiseline. Oslobađa ugljen-dioksid koji…

Opširnije

NATRIJUM, Na

NATRIJUM, Na (engl. sodium, natrium), me-talni element sa atomskim brojem 11 i atomskom masom 22,98977, koji pripada I grupi periodnog sistema (alkalni metali). Nalazi se u oksidacionom stanju +1. Značajan…

Opširnije

NATIVAN SNIMAK ABDOMENA

NATIVAN SNIMAK ABDOMENA (engl. plain abdominal radiography), rendgenski snimak abdomena bez primene kontrastnog sredstva. Vrši se kod; sumnje na perforaciju i opstrukciju šupljih organa, u stojećem, leže-ćem stavu na leđima…

Opširnije

NASLEĐE

NASLEĐE (engl. heredity), pojava da se u okviru porodice biološke osobine prenose iz generacije u generaciju. Genetička nauka je pokazala da je nasleđe rezultat prenošenja gena od roditelja na potomstvo.…

Opširnije

NASILNA SMRT

NASILNA SMRT (lat. mors violenta), smrtni ishod usled rnog, zlornog ili nehatnog učešća čoveka. Uzroci nasilne smrti su isključivo spoljašnji (egzogeni).

Opširnije

NARKOZA

NARKOZA (engl. narcosis), reverzibilna (preobratljiva) depresija autonomne aktivnosti ćelija; reverzibilno stanje koje karakterišu stupor i neosetljivost (ugljen-dioksidska narkoza ); ranije se ovaj naziv koristio kao sinonim za opštu anesteziju; azotna…

Opširnije

NARKOTIK

NARKOTIK (engl. narcotic), supstanca koja dovodi do narkoze; opioidni analgetik koji deluje hipnotički i analgetički (naziv „narko-tik“ se koristi bez obzira na glavnu indikaciju: smanjenje bolova, a ne za uvođenje…

Opširnije