STROMA

STROMA (engl. stroma, lat. stroma), mreža sastavljena od gustog ili rastresitog veziva i služi za potporu parenhima mnogih organa. Organizovana je u septa i/ili trabekule, komunicira sa kapsulom ili hilusom…

Opširnije

STRIKTURA

STRIKTURA (engl. stricture), suženje nekog luminalnog organa. Strikture benignih osobina imaju postupan prelaz nepromenjenog dela zida u segment zahvaćen patološkim procesom. Nema razaranja reljefa sluznice, ni tu-mora da štrči u…

Opširnije

STRIJE

STRIJE (engl. stria), trakasti rastezi na koži. Strije u Cushingovom sindromu su modro-crvene boje, palpacijom se utvrđuje defekt u tkivu, a formiraju se pretežno na bočnim delovima abdomena, ramena i…

Opširnije

STRIHNIN

STRIHNIN (engl. strychnine), konvulzivni otrov dobijen iz biljke Strycnosnux vomica. Ometa delovanje glicina u sinapsama između Renshaw ćelija i motornih neurona u kičmenoj moždini. Refleksna razdražljivost kičmene moždine je toliko…

Opširnije

STRIDOR

STRIDOR (engl. stridor), grub, visokotonski zvuk čujan pri disanju, naročito pri udahu, koji ukazuje na opstrukciju velikih disajnih puteva, pre svega grkljana ili dušnika.

Opširnije

STRES ULKUS

STRES ULKUS (engl. stress ulcer), čir koji nastaje na želucu i dvanaestopalačnom crevu posle jačeg psihičkog uzbuđenja (stresa). Stres ulkus karakteriše brzi nastanak posle jakog uzbuđenja, ili ako psihičko opterećenje…

Opširnije

STREPTOMICIN

STREPTOMICIN (engl. streptomycin), ami-noglikozidni antibiotik, poreklom od bakterije Streptomyces griseus. Prvi efikasan antituberkulotik otkriven 1944. godine, ali je u modernoj medicini zamenjen boljim lekovima. Efikasan je i protiv velikog broja…

Opširnije

STREPTOLIZIN

STREPTOLIZIN (engl. streptolysin), egzotoksin koji lizira eritrocite, a proizvode ga streptokoke grupe A. Odgovoran je za hemolitičku aktivnost organizma. Identifikovana su dva oblika, streptolizin S i O.

Opširnije

STREPTOKOKNA UPALA GUŠE

STREPTOKOKNA UPALA GUŠE (engl. streptococcal pharyngitis), zapaljenje ždrela uzrokovano beta-hemolitičnom streptoko-kom grupe A. Zapaljenje zahvata Wal-deyerov limfatični prsten pri čemu dominira zapaljenje tonzila i njihove okoline. Javlja se u svim…

Opširnije

STREPTOKOKNA SEPSA

STREPTOKOKNA SEPSA (engl. streptococcal sepsis), generalizovana bakterijska infekcija uzrokovana najčešće streptokokama grupe A i B, koja potiče iz nekog lokalnog žarišta, najčešće celulitisa, pneumonije, nekrotizirajućeg fascitisa ili zagnojenog endometrijuma (v.…

Opširnije

STREPTOKOKNA INFEKCIJA

STREPTOKOKNA INFEKCIJA (engl. streptococcal infection), značajna i česta infekcija gotovo svih organa i sistema ljudi uzrokovana bakterijama iz grupe streptokoka (v. Streptococcus). Beta-hemolitične streptokoke grupe A, B i C uzrokuju…

Opširnije

STREPTOKOK

STREPTOKOK (engl. Streptococcus), rod Gram-pozitivnih bakterija. To su aerobne i fakultativno anaerobne, nepokretne, asporogene koke koje pokazuju tendenciju grupisa-nja u kraće ili duže lance. Većina vrsta stvara citoplazmatske produžetke (adhezivne…

Opširnije

STREPTOKINAZA

STREPTOKINAZA (engl. streptokinase), proteolitički enzim iz roda hidrolaza (EC 3.4), fibrinolitik koji razgrađuje tromb i vrši rekanalizaciju zapušenog krvnog suda. Mehanizam dejstva je aktivacija plazminogena. Daje se intravenski u terapiji…

Opširnije

STRATIFIKACIJA

STRATIFIKACIJA (engl. stratification), postupak čiji je rezultat razdvajanje uzorka u više poduzoraka prema određenim karakteristikama kao što su uzrast, pol, socioekonomsko stanje itd. Stratifikacija je upoređivanje grupe izloženih i neizloženih…

Opširnije

STRANGULISANA HERNIJA

STRANGULISANA HERNIJA (engl. strangulated hernia), uklještenje (inkarceracija) hernije strangulacijom, odn. „elastično uklještenje“, kod koga se pri naglom napinjanju privremeno proširi kilni otvor i kroz njega izađu trbušni organi u kilnu…

Opširnije

STRAH OD KANCERA

STRAH OD KANCERA (engl. cancer phobia, cancerophobia), iracionalni strah od karcinoma, strah čiji uzrok nije racionalan jer ne postoji realna opasnost od nastanka raka. Može biti praćen kompulzivnim (usiljenim) ritualima…

Opširnije

STRAH OD MUNJE I GROMA

STRAH OD MUNJE I GROMA (engl. astraphobia, astrapophobia), snažna emocionalno-telesna reakcija (v. strah) pri pojavi munje i groma, koja se najčešće konstatuje kod osoba preplavljenih unutrašnjim strahovima od smrti ili…

Opširnije

STRAH

STRAH (engl. fear), normalna i snažna emocionalna reakcija koja se javlja u situacijama pretnje integritetu organizma. Reakcija je praćena unutrašnjim i spoljašnjim fiziološkim promenama i manifestacijama (bledilo, znojenje, drhtavica, ubrzan…

Opširnije

STRABIZAM

STRABIZAM (engl. strabismus), razrokost, devijacija očne osovine. Prema položaju oka, razlikujemo sledeće oblike: konvergentni s. (esotropio), kad oko beži unutra; divergentni s. (exotropio), kad oko beži spolja; sursum-vergens s. (hypertropio)…

Opširnije

STOPA SEKUNDARNOG JAVLJANJA

STOPA SEKUNDARNOG JAVLJANJA (engl. secondary attack rate), proporcija kontakata koji dobijaju zaraznu bolest posle izloženosti infekciji u dodiru sa primarnim indeksnim slučajem.

Opširnije

STOPA RASTA POPULACIJE

STOPA RASTA POPULACIJE (engl. population growth rate), mera rasta populacije (u odsustvu migracije) koja se sastoji u dodava-nju novorođenih broju stanovnika i oduzimanju umrlih. Ova, tzv. prirodna stopa porasta računa…

Opširnije

STOPA PREŽIVLJAVANJA

STOPA PREŽIVLJAVANJA (engl. survival rate), sinonim: kumulativna stopa preživljavanja. Proporcija preživelih u nekoj grupi, npr. pacijenata, koja se prati tokom određenog vremena. Može da se primeni ne samo na preživljavanje…

Opširnije

STOPA PERINATALNOG MORTALITETA

STOPA PERINATALNOG MORTALITETA (engl. perinatal mortality rate), mrtvorođena deca preko 28 nedelja gestacije i deca umrla u prvoj nedelji života u odnosu na 1.000 živorođene dece i mrtvorođene preko 28…

Opširnije

STOPA NEONATALNOG MORTALITETA

STOPA NEONATALNOG MORTALITETA (engl. neonatal mortality rate), u vitalnoj statistici, broj umrle odojčadi do 28. dana po rođenju u odnosu na 1.000 živorođene dece u određenom periodu, obično za godinu…

Opširnije

STOPA NATALITETA

STOPA NATALITETA (engl. birth rate), odnos broja živorođene dece u populaciji tokom određenog perioda (obično tokom jedne godine) i procenjenog broja stanovnika sredinom iste godine. Ovaj odnos se množi sa…

Opširnije

STOPA MRTVOROĐENOSTI

STOPA MRTVOROĐENOSTI (engl. birth death rate), mrtvorođena deca preko 28 nedelja gestacije u odnosu na 1.000 živo-rođene dece i mrtvorođene preko 28 nedelja gestacije tokom perioda posmatranja, naj-češće za godinu…

Opširnije

STOPA MORTALITETA ODOJČADI

STOPA MORTALITETA ODOJČADI (engl. infant mortality rate), mera godišnje stope umiranja dece mlađe od jedne godine. Imenilac je broj živorođene dece tokom te godine. Izražava se na sledeći način:

Opširnije

STOPA MORTALITETA

=““ =“ “ „0“ =“0″} STOPA MORTALITETA (engl. mortality rate), broj smrtnih ishoda neke bolesti u određenoj populaciji za određeni period posmatranja. Naziva se i sirovom stopom smrtnosti (engl. crude mortality…

Opširnije

STOPA INCIDENCIJE

STOPA INCIDENCIJE (engl. incidence rata), broj novih događaja, novih slučajeva bolesti, u definisanoj populaciji za određeni period posmatranja. Imenilac predstavlja populaciju izloženu riziku za taj događaj tokom istog perioda i…

Opširnije

STOPA FERTILITETA

STOPA FERTILITETA (engl. fertility rate), odnos između broja živorođene dece u populaciji tokom određenog perioda (obično tokom jedne godine) i broja ženskog stanov-ništva sredinom iste godine. Budući da žene rađaju…

Opširnije

STOPA

STOPA (engl. rate), mera učestalosti javljanja, odnosno kretanja neke pojave u jedinici vremena za definisanu populaciju. Odnos jedinica sa određenom karakteristikom kroz ukupan broj jedinica populacije pomnožen sa 1.000 (ili…

Opširnije

STOMIJA

-STOMIJA (engl. -stomy), sufiks koji označava otvaranje organa čije se ime dodaje sufiksu tj. izvođenje otvora između unutrašnjih šupljih organa: a . na spoljnjem telesnom zidu i koži, u cilju…

Opširnije

STOMATITIS

STOMATITIS (engl. stomatitis), inflamatorno oboljenje sluzokože usne duplje koje može da obuhvati sluzokožu obraza i usana, nepca, jezika, poda usne duplje i gingive. Živin s ., stomatitis nastao akutnim ili…

Opširnije

STOMA

STOMA (engl. stoma), 1. majušan otvor, prorez na slobodnoj površini; 2. otvor izveden na trbušnom zidu u vidu kolostome, ileostome i sl.; 3. otvor između dva dela creva radi njihove…

Opširnije

STOKES-ADAMSOVI NAPADI

STOKES-ADAMSOVI NAPADI (engl. Stokes Adams syndrome), napadi gubitka svesti nekada praćeni ritmičnim grčevima i trzajima muskulature zbog nedostatka kiseo-nika u mozgu, kao posledica privremenog prekida krvotoka. Prekid može biti prouzro-kovan…

Opširnije

ST. LUIS GROZNICA

ST. LUIS GROZNICA (engl. St. Louis encephalitis), infektivna bolest uzrokovana arbo virusom, a javlja se u nekim područjima Se-verne, Srednje i Južne Amerike. Prenosioci virusa na čoveka su komarci roda…

Opširnije

STIMULUS

STIMULUS (engl. stimulus), draž; 1. promena u spoljašnjoj ili unutrašnjoj sredini organizma koju mogu detektovati specifični receptori i koja dovodi do adekvatnog odgovora. Stimulusi po prirodi mogu biti: mehanički, hemijski,…

Opširnije

STIMULACIJA

STIMULACIJA (engl. stimulation), pojava suprotna interferenciji virusa. Nastaje pove-ćana produkcija jednog virusa kao posledica istovremene infekcije drugim virusom.

Opširnije

STILLOVA BOLEST

STILLOVA BOLEST (engl. Stills disease), trijas simptoma: poliartritis, uvećanje slezine – – splenomegalija i uvećanje limfnih žlezda – – limfadenopatija. Ranije, bolest je označila juvenilni reumatoidni artritis, dok danas predstavlja…

Opširnije

STILBESTROL

STILBESTROL (engl. stilboestrol), sintetski estrogen koji se koristi u terapiji simptoma koji prate menopauzu, menstrualnih pore-mećaja, u terapiji karcinoma prostate i dojke i za supresiju laktacije. Daje se oralno ili…

Opširnije