Sutura (hirurški šav) je materijal i postupak kojim se prošivanjem zatvara hirurška ili traumatska rana; isti naziv označava i čvrst fibrozni spoj kostiju, na primer u lobanji. Šavni materijal može biti resorptivni, koji se u telu vremenom razgrađuje pod dejstvom enzima, i neresorptivni (svila, najlon, čelik).
Živite u inostranstvu?
Do termina kod lekara se čeka, a strani lekar ne poznaje lekove iz Srbije. Postavite pitanje lekaru iz Srbije, na svom jeziku — o leku koji koristite, svojim tegobama ili zdravlju roditelja u Srbiji. Odgovor stiže na Vaš mejl, besplatno.
Pitajte lekara iz SrbijeOdgovor lekara je informativan i ne zamenjuje pregled.
Sutura (hirurški šav) — najkraće
- Šta je sutura
- Šav, odnosno materijal i postupak kojim se prošivanjem zatvara hirurška ili traumatska rana. Isti naziv označava i čvrst fibrozni spoj kostiju, na primer u lobanji.
- Vrste materijala
- Resorptivni materijal se u telu vremenom raspada pod dejstvom enzima, dok se neresorptivni (svila, pamuk, nerđajući čelik, najlon i drugi sintetički materijali) ne razgrađuje.
- Primarna i sekundarna sutura
- Primarnom suturom rana se zatvara odmah posle povrede, a sekundarnom kasnije, najčešće zbog postojeće ili očekivane infekcije rane.
- Vrste šavova
- Postoje brojne tehnike: pojedinačni i kontinuirani šavovi, površinski i duboki, intradermalni (kroz slojeve kože), kao i posebni šavovi za creva, tetive, nerve i trbušne rane.
Ovaj pregled je informativan i ne zamenjuje savet lekara. Detalji su ispod.
SUTURA
(engl. sutura), 1. tip fibroznog spoja kostiju u kome su suprotne strane čvrsto sje-dinjene kao npr. u
lobanji; 2. materijal upo-trebljen za zatvaranje hirurške ili traumatske rane prošivanjem; 3. šav ili
serija šavova urađenih da približe i osiguraju ivice hirurših ili traumatskih rana; 4. radnja ili proces
srastanja rane ušivanjem. Absorpciona s. , vrsta materijala upotrebljena za ušivanje koja se pod
dejstvom proteolitičnih enzima koji luče inflamatorne ćelije raspada; Albertova s. , oblik Czeryeve
suture u kojoj prvi red šavova prolazi kroz unutrašnju debljinu creva; Apolitova s. , Getyeva sutura;
apoziciona s. , površinska sutura, služi za egzaktnu aproksimaciju kožnih krajeva rane;
aproksimativna s. , duboka sutura koja obezbeđuje apoziciju svih tkiva rane; arkusna, lučna s., s
koronalis; Beilova s. , s. oblika zatvorene petlje u kojoj igla prolazi kroz spoljašnju ili kroz dve ivice
rane; Brava-šav s. , neprekidna hemostatična sutura korišćena u intestinalnoj hirurgiji; igla prolazi
kroz sve slojeve zida creva, a pet-lja suturnog materijala pada preko mesta izlaska igle koja prolazi
kroz nju formirajući sopstveno zavezivanje u mrtav čvor posle zatezanja; Connellova s. , kontinuirana
s. oblika slova U, primenjivana u intestinalnim anastomozama, gde su šavovi stavljeni paralelno na i
oko 4 mm od ivica rane, prolazeći kroz sve slojeve creva; Cushingova s. , kontinuirana inverzivna
sutura primenjivana za zatvaranje seromuskularnih slojeva u hirurgiji gastrointestinalnog trakta:
Czernyjeva s. , 1. intestinalna sutura u kojoj nit prolazi jedino kroz mukoznu membranu, 2.
pojedinačna nekontinuirana s., svaka omča je urađena od pojedinačnog dela materijala; čunasta s. , s.
urađena sa šavnim materijalom udenutim u iglu na oba kraja; dušek, horizontalna s. , s. u kojoj su
petlje urađene paralelno ivicama rane, a šavni materijal se od jednog do drugog zida, u dubini,
ukršta; dugme s. , s. u kojoj petlje prolaze kroz dugme, disk, da spreče da suturni materijal pocepa
kožu i propadne; intradermalna s. , s. urađena paralelno ivicama rane, ali kroz slojeve kože najčešće
produžnim šavom; kontinuirana s ., ona u kojoj je neprekinuta du-žina materijala upotrebljena da
približi ivicu jednog ili više slojeva tkiva; kružna s. , s. koja se primenjuje za unutrašnji obim šupljih
organa da bi osigurala zatvaranje, ili za deo visceralnog zida radi postizanja zatvorenog kružnog
prostora; lančana s. , kontinuirana sutura u kojoj je svaka petlja konca spojena sa sledećom
susednom; Le Dentusova s. , s. za razdvajanje tetiva; dva šava polaze sa leve i desne strane, a
pričvršćeni su spreda, dok se treći šav postavlja s desne na levu stranu iznad i ispod posekotine, a
pričvršćuje se sa strane; Le Fortsova s. , s. za razdvajanje tetiva, petlja prolazi sa jedne strane i iznad
rasekotine, izlazi spreda, nastavlja se ispod reza sa svake strane da bi bila pričvršćena posle izlaska
van, u frontalnom sektoru; Lembertova s. , s. najčešće primenjivana u gastrointestinalnoj hirurgiji; šav
prolazi oko 2,5 mm od incizije, kroz seroznu i muskularnu membranu, izbegavajući submukozu izlazi
van, blizu ivice incizije, zatim ponovo ulazi blizu ivice suprotne strane i izlazi na najdistalnijoj tački,
izbegavajući ulazak u lumen creva; može da bude isprekidana ili neprekidna; neabsorbentne,
neresorptivne s. , materijal za zatvaranje rana koji se ne resorbuje u telu kao npr. svila, pamuk,
nerđajući čelik, sintetički materijal kao što je najlon, itd.; neresorbujuće hirurške s. , niti od
materijala otpornog na aktivnost živog tkiva sisara koje se prave u različitim dimenzijama,
napregnutosti i čvrstini. Može da bude impregniran ili obložen pogodnim antimikrobnim agensom,
svrsishodno izbeljen ili obojen aditivima i odobren zakonom za upotrebu hrane i lekova; nervna s. ,
ušivanje rastavljenih nervnih delova suturom; Pareova s. , trake platna postav-ljene duž ivica rane, a
zatim ušivene zajedno čime se margine rane dovode u apoziciju; plastična s. , metod kojim se jezik
ukroji u jednu usnicu rane, a žleb u drugu, a zatim se jezik i žleb ušiju zajedno dok se preko rolne od
adhezivnog flastera zategne nit; posu-vraćena s. , seromuskularni šav urađen u intestinalnoj
anastomozi da bi približio i posuvratio seroznu površinu od dva segmenta kao kod Kušingove ili
Lamberove suture; povr-šinska s. , ona koja se jedino stavlja na superficijalnu fasciju; pravougla
dušek s. , vertikalna dušek sutura, metod u kojim su šavovi napravljeni pod pravim uglom na ivicu
rane kroz njene duboke i površne delove, što kasnije obezbeđuje veoma egzaktan položaj obe-ju ivica
kože; presekciona s. , šav ili serija šavova koja se uradi na tkivu pre nego što se izvrši incizija;
primarna s. , zatvaranje rane odmah posle povređivanja tkiva; prošivak s. , kontinuirana jorgan s.;
relaksaciona s. , s. stavljena da zatvori ranu, ali tako formirana da se može olabaviti radi popuštanja
tenzije ako dođe do njenog porasta; retenciona s. , pojačane suture za abdominalne rane uz korišćenje
izuzetno jakih materijala kao što je upredena svila ili nerđajući čelik; pošto uključuju veliku
količinu tkiva, u svakom šavu, ra je da se smanji pritisak na primarnoj liniji suture i spreči
postoperativna ruptura tj. evisceracija rane; rol s. , sutura čiji su krajevi zastegnuti preko tanke rol
gaze ili komada gumene tube radi smanjenja pritiska na kožu; s. u vidu vrpce na kesi , neprekidna
sutura urađena oko kružnog otvora; ako se uradi sa posuvraćenim ivicama upotrebljava se kod
operacija na apendiksu ili na kilnoj kesi; sekundarna s. , kojom se zatvara operativna ili traumatska
rana najčešće zbog postojeće ili očekivane infekcije; pod sekundarnom s. se smatra i resutura
operativne rane kojoj preti raspadanje; seroserozna s. , spaja dve serozne površine; Simsova s. ,
strelna s.; strelna s. , ona u kojoj dva kraja žičane suture prolaze kroz razorenu ili perforiranu ranu
olovom koja se zatim komprimuje; subkutana s. , metod zatvaranja kože šavovima u potkož-nom tkivu;
zakopana s. , s. koja je stavljena duboko u tkivo, skrivena kožom.
Česta pitanja o suturi
Šta znači sutura?
Sutura nije lek, već medicinski termin za hirurški šav – materijal i tehniku kojom se spajaju i zatvaraju ivice hirurške ili traumatske rane, kao i naziv za čvrst vezivni spoj kostiju, poput onih u lobanji. Koristi je lekar (hirurg) tokom zbrinjavanja rane, a ne pacijent samostalno.
Kako se bira vrsta suture (šava)?
Pošto sutura nije lek nego hirurški materijal i postupak, ne postoji doziranje u uobičajenom smislu kao kod lekova. Izbor vrste šava, tehnike i broja potrebnih uboda u potpunosti zavisi od procene lekara, prema vrsti, veličini i lokaciji rane.
Koje komplikacije može izazvati sutura?
Kao i kod svakog materijala koji se unosi u telo tokom hirurške intervencije, moguća je lokalna iritacija, zapaljenje, infekcija na mestu šava ili stvaranje ožiljka. Ako se oko šava javi crvenilo, otok, pojačan bol ili gnojav sekret, treba se javiti lekaru.
Da li sutura može da se kupi u apoteci?
Sutura nije lek koji se propisuje na recept niti kupuje u apoteci od strane pacijenta – to je hirurški materijal i pribor koji koriste lekari i drugo zdravstveno osoblje tokom operacija i zbrinjavanja rana u zdravstvenim ustanovama.
Na šta treba obratiti pažnju nakon ušivanja rane suturom?
Nakon ušivanja važno je držati ranu čistom i suvom prema uputstvu lekara i izbegavati nepotrebno naprezanje tog dela tela. Skidanje ili resorpciju šavova, kao i dalju negu rane, treba prepustiti lekaru koji je ranu zbrinuo, uz redovno praćenje eventualnih znakova infekcije.
Napomena: informacije su opšteg karaktera i ne zamenjuju savet lekara ili farmaceuta.
