Kada je jako izražen, svrab onemogućava spavanje i normalno funkcionisanje, izazivajući tako anksioznost i depresiju. Tačan uzrok svraba nije poznat, premda je sasvim izvjesno da se radi o kompleksnom fenomenu.
Svrab (pruritis) je neprijatan osjećaj na koži koji izaziva potrebu, odnosno želju za češanjem. Osjećaj svraba, ukoliko je često prisutan, značajan je izvor frustacije.
U osnovi nastanka svraba je podražaj slobodnih nervnih završetaka (receptora za bol) djelovanjem pojedinih supstanci, kao što je histamin. Svrab se često javlja kao jedan od simptoma pojedinih oboljenja kože ili drugih organa.
Bolesti koje izazivaju svrab
Mnoga oboljenja kože su, pored različitih tipova osipa, praćena i svrabom kao pratećim simptomom. Najčešća oboljenja kože praćena svrabom su koprivnjača, ovčije boginje (varičele), vodene boginje i ekcem. Postoje i oboljenja koja su praćena samo svrabom, bez vidljivih promjena na koži.
Kod starijih osoba, zbog naglašene suvoće kože, često se javlja svrab, koji može biti veoma izražen, naručito u zimskim mjesecima. Čak i umjereno suva koža može biti uzrok jakog svraba.
Oboljenja kože izazvana parazitima, kao što su šuga (skabies) i vašljivost (pedikuloza), po pravilu su praćena jakim svrabom.
Ako se izuzmu oboljenja kože, najčešća oboljenja drugih organa koja su praćena svrabom su: hronična bubrežna oboljenja, oboljenja jetre (hepatitis C), oboljenja štitaste žlijezde, uključujući kako njenu pojačanu, tako i smanjenu funkciju, zatim anemija usljed nedostatka gvožđa, pojedina neurološka oboljenja, kao što su uklještenje živaca ili stanje nakon moždanog udara, te neka maligna oboljenja, prije svih multipli mijelom i limfom.
Kako se svrab liječi, odnosno kontroliše?
Prvi i osnovni korak tretmana jeste otkrivanje i otklanjanje uzroka svraba. Naime, kada se otkrije uzrok, njegovim otklanjanjem, odnosno liječenjem osnovne bolesti, dolazi i do smanjenja ili prestanka svraba.
U cilju kontole svraba, odnosno njegovog smanjenja i lakšeg podnošenja, preporučuju se sljedeće mjere:
1. Izbjegavanje vrućih kupki, odnosno vruće vode prilokom tuširanja. Vruća voda dodatno suši kožu i pojačava svrab.
2. Nošenje lagane, komotne odjeće, isključivo od prirodnih vlakana (pamuk). Ovakva odjeća najmanje nadražuje kožu i smanjuje svrab.
3. Adekvatno rashlađivanje radnog i životnog prostora. Vrućina i znojenje pojačavaju svrab.
4. Upotreba blagih sapuna i šampona. Sapuni i šamponi isušuju kožu i pojačavaju svrab. Preporučuju se takozvane uljane kupke, kakve nude razni proizvođači.
5. Poslije kupanja/tuširanja, uklanjanje vlage sa kože blagim tapkanjem peškirom, a ne trljanjem. Dodatno, koža se može namazati nekom od hidrantnih krema, od kojih su najbolje one koje sadrže ureu u koncentaciji od 3-10%. Tako koža zadržava vlažnost poslije kvašenja (tuširanja), što dovodi do smanjenja svraba.
6. Medikamentozna terapija – najčešće se primjenjuju antihistaminici (lijekovi protiv alergije) i/ili sedativi (lijekovi za umirenje), naručito pred spavanje.
7. Lokalna fototerapija – najčešće se koriste uskotalasna UVB ili UVA terapija.
(Bol.rs)
