DONJI EZOFAGEALNI SFINKTER

DONJI EZOFAGEALNI SFINKTER (engl. lower esophageal sphincter), glatki mišići poslednja 4 cm ezofagusa koji funkcionišu kao sfinkter, zatvarajući i otvarajući ezofagus u želudac. Tonično je aktivan između obroka pa sprečava…

Opširnije

DONJA šUPLJA VENA

DONJA šUPLJA VENA (lat. vena cava inferior), glavni venski krvni sud infrasrčane regije tela. Struktura: 1. tunica intima, endotel – tipičan pločast epitel sa ćelijama koje su vezane jedna za…

Opširnije

DONOR

DONOR (engl. donor), 1. atom koji predaje elektron drugom atomu ili jonu u nekom hemijskom procesu; 2. atomi koji se ugrađuju kao primese u poluprovodnike, da bi se povećala provodnost,…

Opširnije

DONATORSKA INSEMINACIJA

DONATORSKA INSEMINACIJA (engl. donor insemination), 1. arteficijalna inseminacija; 2. vrsta lečenja infertiliteta; 3. uvođenje semene tečnosti donatora u vaginu veštačkim putem u cilju oplodnje. Homologna d., sperma supruga; heterologna d.…

Opširnije

DOM ZDRAVLJA

DOM ZDRAVLJA, ambulantno-poliklinička zdravstvena ustanova koja sprovodi mere primarne (osnovne) zdravstvene zaštite, a prioritetno preventivne mere za zaštitu zdravlja stanovništva na teritoriji jedne ili više opština. Pri sprovođenju mera zdrav-stvene…

Opširnije

DOMPERIDON

DOMPERIDON (engl. domperidone), anti-emetik, blokira receptore za dopamin u želucu i hemoreceptivnoj zoni, ali ne prelazi u mo-zak. Ublažava nauzeju i povraćanje i ubrzava pražnjenje želuca. Koristi se u hemioterapiji…

Opširnije

DOMINANTNO

DOMINANTNO (engl. dominant), tip nasle-đivanja kod koga se jedan alel fenotipski izražava u heterozigotnom stanju. Mutacije gena koji kodiraju sintezu strukturnih proteina i ćelijskih receptora su najčešće dominantne. Ako dominantna…

Opširnije

DOMAĆIN

DOMAĆIN (engl. host), čovek, odnosno životinja, uključujući ptice i zglavkare, koji u prirodnim uslovima omogućavaju opstanak ili prebivalište biološkim (infektivnim) agensima. Neke protozoe i helminti prolaze sukcesivne razvojne faze u…

Opširnije

DOLIHOCEFALIJA

DOLIHOCEFALIJA (engl. dolichocephaly), prerano zatvaranje sagitalnog šava glave. Glava je izduženog anteroposteriornog dijametra. Mogući su neurološki ispadi

Opširnije

DOKSORUBICIN

DOKSORUBICIN (engl. doxorubicine), citostatik iz grupe antibiotika. Koristi se u obliku injekcija za lečenje leukemija i drugih vrsta raka. Preparat: Adriblastina RD.

Opširnije

DOKSICIKLIN

DOKSICIKLIN (engl. doxicycline), tetraciklinski antibiotik, resorbije se potpunije od starih tetraciklina i deluje dugotrajno, pa se daje samo jednom dnevno. Preparati: Doksiciklin, Dovicin, Vibramycin.

Opširnije

DOKSEPIN

DOKSEPIN (engl. doxepine), antidepresiv koji deluje i anksiolitički i sedativno. Koristi se za lečenje depresivnih sindroma, nesanice i psihosomatskih tegoba. Preparat: Sinequan.

Opširnije

DOKSAZOSIN

DOKSAZOSIN (engl. doxazosine), antihipertenziv, blokira adrenergičke a1-receptore i smanjuje tonus arterija i arteriola, kao i drugih glatkih mišića u kojima a1-receptori učestvuju u održavanju tonusa. Koristi se kao lek protiv…

Opširnije

DOGELJEVE ĆELIJE

DOGELJEVE ĆELIJE (engl. superficial cells, facet cells, lat. epitheliocytus superficialis), kišobranaste, površne ćelije prelaznog epitela, velike i preko 100 mm, često dvojedarne. Gledana sa gornje površine plazmalema pokazuje dobro ograničene,…

Opširnije

DODACI KOŽE

DODACI KOŽE (engl. skin appendages, lat. adnexa integmenti commune), strukture koje se razvijaju iz epidermisa: dlake, nokti, mlečne žlezde, znojne i lojne žlezde.

Opširnije

DOCIMAZIJA

DOCIMAZIJA (engl. docimasy), istraživanje uzroka smrti ispitivanjem organa posle obdukcije leša. Docimazija pluća se sastoji u tome što se u vodu stavljaju isečeni sitni delovi pluća: ukoliko tkivo pluća plovi,…

Opširnije

DOBUTAMIN

DOBUTAMIN (engl. dobutamin), kardio-tonik, tj. inotropni lek koji stimuliše adrenergičke b1 receptore i povećava snagu kontrakcije srčanog mišića i povećava minutni volumen, a ne ubrzava puls. Koristi se u obliku…

Opširnije

DNK VIRUSI

DNK VIRUSI (engl. DNA viruses), grupa od sedam biološki raznorodnih porodica klasifikovanih na osnovu DNK genoma. Sem pri-rode i struktrure genoma u klasifikaciji su uzeti u obzir fizičko-hemijske i biološke…

Opširnije

DNEVNE POTREBE ZA HRANLJIVIM MATERIJAMA

DNEVNE POTREBE ZA HRANLJIVIM MATERIJAMA (engl. recommended dietary allowences, RDA), preporuke za dnevni unos esencijalnih hranljivih materija koje mogu da zadovolje potrebe gotovo svih zdravih ljudi. Ovakve preporuke postoje na…

Opširnije

DNEVNA BOLNICA

DNEVNA BOLNICA (engl. day hospital), organizaciona jedinica zdravstvene ustanove (bolnice, KB centra itd.) ili deo organizacione jedinice bolničke ustanove (odeljenja, centra, klinike), gde se obavlja specijalistička dijagnostička i terapijska delatnost…

Opširnije

DMSA

DMSA , 2,3-dimerkaptoćilibarna kiselina (engl. dimercaptosuccinic acid), kompleksna supstanca obeležena 99mTc. U trovalentnom obliku (pH 3) služi za statičku i dinamsku scintigrafiju bubrega, a u petovalentnom obliku (pH 8) za…

Opširnije

DLAKE

=““ =“ “ „0“ =“0″} DLAKE (engl. hairs, lat. pilus), keratinizovani končasti kožni organi, promera 0,05 do 0,6 mm, dužine od nekoliko mm do više od jednog metra. Izrastaju iz…

Opširnije

DIZURIJA

DIZURIJA (engl. dysuria), 1. otežano i bolno mokrenje; 2. mokrenje sa naprezanjem trbušne muskulature da bi se evakuisao sadržaj mokraćne bešike. Mehanička d., nastaje zbog mehaničke prepreke od vrata mokraćne…

Opširnije

DIZRAFIČNA MALFORMACIJA

DIZRAFIČNA MALFORMACIJA (engl. dysraphism, dysraphia malformation), defekt u fuziji duž srednje linije; defekt koštanog tkiva kroz koji u većoj ili manjoj meri prominiraju elementi nervnog tkiva; spino-medularna d. m., disrafička…

Opširnije

DIZOSTOZA

DIZOSTOZA (engl. dysostosis), defekt u normalnoj osifikaciji fetalne hrskavice. Akrofacijalna d., sindrom koji se prenosi autosomno dominantno, karakterišu ga: heksadaktilija i metakarpalna dizostoza šaka i stopala, rascep donje vilice, poteškoće…

Opširnije

DIZOPIRAMID

DIZOPIRAMID (engl. disopyramide), antiaritmik sa jakim antiholinergičkim dejstvom. Koristi se oralno za lečenje nekih pretkomorskih i komorskih aritmija posle infarkta. Neželjena dejstva su: depresija rada srca i hipotenzija, suvoća usta,…

Opširnije

DIZOM

DIZOM (engl. disome), par hromozoma u diploidnom hromozomskom komplementu. V. homologi hromozomi

Opširnije

DIZENTERIJA

DIZENTERIJA (engl. dysenteria), osnovna klinička slika kod određenih bakterijskih i parazitarnih oboljenja debelog creva. Ovo oboljenje karakteriše učestalo pražnjenje creva sa čestim „lažnim pozivima” na defekaciju, pri čemu su stolice…

Opširnije

DIZENTERIČNI SINDROM

DIZENTERIČNI SINDROM (engl. dysenteric syndrome), pojava krvavo-sluzavih prolivastih stolica. Prolivi su često jedini klinički znak bolesti, nisu specifični za određenu bolest i mogu ukazivati na različita oboljenja: crevne infekcije (v.…

Opširnije

DIZENTERIČNI ISPLJUVAK

DIZENTERIČNI ISPLJUVAK , stolica bez fekalnog sadržaja, a sastoji se od sluzavo-gnojnog iscetka i krvi. Najčešće se javlja kod šiga dizenterije, a neretko i kod težih kliničkih oblika sonnei i…

Opširnije

DIZARTRIJA

DIZARTRIJA (engl. dysarthria), defekt u artikulaciji (izgovoru) naročito suglasnika kao posledica bolesti (spastične i flakcidne parali-ze, rigiditeta, ponovnih spazama ili ataksije orofaringealnog ili respiratornog aparata).

Opširnije

DIVINIL ETAR

DIVINIL ETAR (engl. divinyl ether), vinil etar O (CH=CH2)2; brzo delujući inhalacioni anestetik koji se koristi za uvod u anesteziju. Produženo davanje praćeno je neželjenim dejstvima na jetru i centralni…

Opširnije

DIVERTIKULUM

DIVERTIKULUM (engl. diverticulum), kesasto izbočenje, izbočenje u vidu džepa svih slojeva zida digestivne cevi. Proširenje je u užoj ili široj komunikaciji sa lumenom dotičnog organa. Divertikulumi mogu biti urođeni ili…

Opširnije

DIVERTIKULITIS

Divertikulitis može izazvati probavne simptome i bol u stomaku. Neki ljudi mogu razviti komplikacije koje zahtevaju hitnu medicinsku negu. Šta je divertikulitis? Iako je bila retka pre 20. veka, divertikularna…

Opširnije

DIVERTIKULARNA BOLEST

DIVERTIKULARNA BOLEST (engl. diverticular disease), pojava divertikula u više organa probavnog trakta, najčešće u jednjaku, tankom i debelom crevu. Radi se o urođenoj anomaliji

Opširnije

DIVARIKATOR

DIVARIKATOR (engl. divaricator), disekcioni hirurški instrument tipa tupih, zakrivljenih makaza, koji služi za preparisanje, razdvajanje i presecanje (kidanjem i elektrokoagulacijom) tkivnih elemenata.

Opširnije

DIUREZA

DIUREZA (engl.diuresis), ukupna količina izlučenog urina u određenom vremenskom intervalu, uobičajeno ili povećano izlučivanje urina. Dnevna d., ukupna ekskrecija urina u toku 24h; satna d., ukupna ekskrecija urina u toku…

Opširnije

DIURETIK

DIURETIK (engl. diuretic), lek koji povećava izlučivanje mokraće. Diuretici po pravilu povećavaju i izlučivanje soli, jona Na i Cl, i zato se nazivaju „saliuretici”. U tom pogledu najjači su: bumetanid…

Opširnije

DIURETICI PETLJE

DIURETICI PETLJE (engl. loop diuretics), grupa diuretika najsnažnijeg dejstva (bume-tanid, furosemid i etakrinska kiselina) koje se ostvaruje u ushodnom delu Henleove petlje bubrežnih kanalića, na mestu gde se razme-njuje najveća…

Opširnije

DITRANOL

DITRANOL (engl. dithranol), preparat katrana, koristi se kao lek protiv psorijaze. Treba ga primenjivati strogo po uputstvu jer može da izazove jak nadražaj. Preparati: Cignol, Ditragal. Česta pitanja o…

Opširnije