Pojmovi na d

DEZOPSTRUKCIJA

DEZOPSTRUKCIJA (engl. desobstruction), hirurški postupak kojim se uklanja začepljenje (opstrukcija) šupljeg organa, najčešće krv-nog suda (arterijska dezopstrukcija) ili creva (npr. dezopstrukcija debelog creva otvaranjem lumena – enterotomijom). Obično se ra-di…

Opširnije

DEZOKSIMETAZON

DEZOKSIMETAZON (engl. desoxymethasone), dermatosteroid, deluje antiinflamatorno i ublažava svrab kad se primeni u obliku krema ili masti na koži i sluznicama. Preparat: Esperson

Opširnije

DEZOGESTREL

DEZOGESTREL (engl. desogestrel), progestagen koji se koristi u kombinaciji sa estrogenom u oralnim kontraceptivnim sredstvima. Preparati: Frilavon, Marvelon.   

Opširnije

DEZMOPRESIN

DEZMOPRESIN (engl. desmopressin), sintetski derivat vazopresina, hormona zadnjeg režnja hipofize. Snažan vazokonstriktor, sma-njuje krvarenja kod blažih oblika hemofilije i Von Willebrandtove bolesti. Koristi se uš-mrkavanjem ili u vidu tableta za…

Opširnije

DEZIPRAMIN

DEZIPRAMIN (engl. desipramine), triciklički antidepresiv, derivat imipramina sa manje izraženim sedativnim svojstvima, sinonim de-metilimipramin. Nije registrovan u Jugoslaviji. Preparat: Pertofran.

Opširnije

DEZINFEKCIONO SREDSTVO

DEZINFEKCIONO SREDSTVO (engl. disinfecting remedy), sredstvo koje se primenjuje u cilju sprovođenja antisepse i koje uništava klice u spoljnoj sredini, na površini tela ili u njegovim telesnim šupljinama. Time se…

Opširnije

DEZINFEKCIJA

DEZINFEKCIJA (engl. disinfection), postupak kojim se primenom sredstava za dezinfekciju (dezinficijens) uništavaju klice sa površine organizma ili na materijalima i predmetima. Zavisno od potrebe, koriste se različita sredstva i postupci:…

Opširnije

DEVITALIZACIJA ZUBA

DEVITALIZACIJA ZUBA (engl. devitalisation of tooth, lat. devitalisatio dentis), terapijska metoda lečenja obolele pulpe zuba medikamentoznim i/ili hirurškim putem (uklanjanjem pulpe u celini).

Opširnije

DEVIČNJAK

DEVIČNJAK (engl. hymen), tanka kožna duplikatura (opna, membrana) koja se nalazi u oblasti ušća vagine, a izgrađena je od ploče gustog vezivnog tkiva, bogatog u elastičnim nitima i krvnim sudovima…

Opširnije

DEVASKULARIZACIJA

DEVASKULARIZACIJA (engl. devascularisation), 1. hirurška procedura kojom se podvezuju krvni sudovi u cilju smanjenja prokrvljenosti organa radi lečenja patološkog procesa, najčešće krvarenja ili malignih oboljenja. Tako se izvodi devaskularizacija male…

Opširnije

DEUTOPLAZMA

DEUTOPLAZMA (engl. deutoplasm, yolk), supstanca bogata proteinima i mastima koja služi kao ishrana embrionu. Nema je kod sisara kod kojih embrion koristi hranu preko majke.   

Opširnije

DETOKSIKACIJA

DETOKSIKACIJA (engl. detoxicatio ili detoxification), smanjenje toksičnih osobina neke supstance; u organizmu, odstranjivanje štetnih materija konjugacijom u jetri sa glukuronskom, sumpornom i amino kiselinama, sekrecijom u žuč, gastrointestinalni trakt, feces…

Opširnije

DETERZIJA

DETERZIJA (engl. detersion), čišćenje rane, kaverne, apscesa koje ima za cilj odstranjivanje nekrotičnih i gnojnih proizvoda koji pokrivaju površinu rane. To je prvi uslov za uspešno stvaranje ožiljka ili ponovno…

Opširnije

DETERMINANTA

DETERMINANTA (engl. determinant), sinonim: odlučujući faktor. Činilac, bilo da je doga-đaj, karakteristika, ili drugi definisani entitet, koji dovodi do promene zdravstvenog stanja ili drugih posmatranih karakteristika.

Opširnije

DETERDŽENT

DETERDŽENT (engl. detergent), agens koji ima mogućnost čišćenja, npr. sapuni i sintetički deterdženti. Ovaj izraz se često koristi i za sintetička organska jedinjenja sa površinski aktivnim osobinama.   

Opširnije

DETE IZ EPRUVETE

DETE IZ EPRUVETE (engl. test-tube baby), dete rođeno kao rezultat oplodnje majčine jajne ćelije spermatozoidima partnera izvan tela majke (in vitro fertilizacija – IVF, vantelesna oplodnja). Hormonskom stimulacijom jajnika buduće…

Opširnije

DETE

DETE (engl. child), period u razvoju čoveka od 0 do 18 godina. Postoji nekoliko celina u ovom razdoblju. To su: neonatalni period, period odojčeta, mlađeg predškolskog deteta, starijeg predškolskog deteta,…

Opširnije

DESTILACIJA

DESTILACIJA (engl. distillation), proces zagrevanja smeše tečnosti ili rastvorka i tečnosti, pri kome se prvo razdvajaju ispar-ljivije komponente, sakupljaju i zatim kondenzuju u jednu ili više frakcija. Destilat se na…

Opširnije

DESKVAMACIJA

DESKVAMACIJA (engl. desquamation), ljuštenje, perutanje kože. Rožnati sloj kože se normalno, stalno ljušti (desquamatio insensibillis). Kod zapaljenskih oboljenja kože oro-žavanje kože je povećano i ubrzano, a često i patološki izmenjeno.

Opširnije

DESKRIPTIVNA EPIDEMIOLOGIJA

DESKRIPTIVNA EPIDEMIOLOGIJA (engl. descriptive epidemiology), deo epidemiologije koji proučava učestalost, raši-renost i distribuciju poremećaja zdravlja u populaciji u odnosu na karakteristike osoba (pol, uzrast, zanimanje, socijalno stanje i dr.), vreme…

Opširnije

DESINHRONOZA

DESINHRONOZA (engl. desynchronism), po-remećaj uobičajenog toka i ustrojstva psiho-fiziološkog ritma u organizmu, čije se posle-dice ispoljavaju u čitavom nizu različitih sistema – desinhronizacija regulacije funkcija.   

Opširnije

DESINHRONIZACIJA

DESINHRONIZACIJA (engl. desinchronization), 1. neusklađenost funkcije nekog organa; 2. neusklađenost funkcije nekog organa prema drugom organu; 3. neusklađenost po-k-reta.

Opširnije

DESCENZUS PERINEUMA

DESCENZUS PERINEUMA (engl. perineal descent syndrome), sindrom spuštenog perineuma; označava nenormalno nisku poziciju analnog kanala i perineuma. Normalna pozicija analnog kanala je iznad linije koja spaja sedalne kvrge sa anorektalnim…

Opširnije

DESCEMETOVA MEMBRANA

DESCEMETOVA MEMBRANA (engl. Descemet’s membrane ), jedan od pet delova od kojih se sastoji rožnjača (epitel, bazalna membrana epitela – Bowmanov sloj, stroma, Descemetova membrana i endotel). To je bazalna…

Opširnije

DESCEDENTNI INHIBITORNI PUTEVI

DESCEDENTNI INHIBITORNI PUTEVI (engl. descending inhibitory pathways), polaze iz moždanog stabla gde se nalaze tela neurona (najvećim delom u periakveduktalnoj sivoj supstanci PAG i nukleus rafe magnusu NRF), čiji aksoni…

Opširnije

DERMOIDNA CISTA

DERMOIDNA CISTA (engl. dermoid cyst), cista čiji sadržaj čine orožale otpale ćelije višeslojnog pločastog epitela koji oblaže unu-trašnju površinu zida ciste, zatim keratin, loj i dlake. U zidu ciste, osim…

Opširnije

DERMIS

DERMIS (engl. dermis, corium), srednji sloj kože, nalazi se ispod epiderma kože, a proteže se do subcutisa. Sastoji se od vezivnih vlaka-na, ćelija, krvnih i limfnih sudova, nerava i mišića. …

Opširnije

DERMATOZA

DERMATOZA (engl. dermatosis), oboljenje kože, nastaje pod uticajem spoljašnjih i unutrašnjih faktora, a može biti regionalno i generalizovano. Zahvata površinske ili dublje slojeve kože.

Opširnije

DERMATOMIOZITIS

DERMATOMIOZITIS (engl. dermatomyositis), oboljenje iz grupe idiopatskih inflamatornih miopatija sa istovremenim zahvata-njem kože i mišića. Kožne promene najčešće se nalaze na licu, vratu, grudima i ekstremitetima. Mogu biti u vidu…

Opširnije

DERMATOM

DERMATOM (engl. dermatome), predeo kože čiji su senzorni receptori završeci neurona jednog gangliona zadnjih korenova.   

Opširnije

DERMATOGRAFIZAM

DERMATOGRAFIZAM (engl. dermato-graphia), pojava koja nastaje usled draženja kontraktilnih Rougetovih ćelija u zidu kapilara posle mehaničkog pritiska ili laganog pov-lačenja nekim tupim predmetom po površini kože (beli dermatografizam). Ako pritisak…

Opširnije

DERMATOFIBROSARKOM

DERMATOFIBROSARKOM (engl. dermatofibrosarcoma), posebna vrsta sarkoma kože, koja se razvija sporo iz inicijalnog plaka. Na površini se stvaraju crveni, tvrdi tuberi, koji se povećavaju do velikih protuberancija koje poprimaju groteskan…

Opširnije

DERMATOFAGOIDES

DERMATOFAGOIDES (engl. Dermato-phagoides), rod grinja. Vrste Dermato-pha-goides pteronisimus i Dermatophagoides farinae javljaju se kao uzročnici alergijske bronhijalne astme.   

Opširnije

DERMATOBIA

DERMATOBIA (engl. human bot fly), dermatobia hominis, vrsta tropske muve koja se hrani na čoveku ili životinji da bi kompletirala svoj biološki razvoj. Sreće se u Južnoj Americi gde je…

Opširnije

DERMATITIS

DERMATITIS (engl. dermatits), zapaljenje kože prouzrokovano fizičkim, mehaničkim, hemijskim agensima ili mikroorganizmima. Može da se javi i kao posledica preosetljivosti na medikamente.

Opširnije

DE RITIS KVOCIJENT

DE RITIS KVOCIJENT (ALT/AST OD-NOS) , (engl. De Ritis ratio), odnos između ukupnih aktivnosti enzima alanin-aminotransferaze i aspartataminotransferaze, koji se u kliničkoj enzimologiji koristi u dijagnostikovanju oboljenja jetre.

Opširnije

DEREPRESIJA

DEREPRESIJA (engl. derepression), u procesu genske regulacije prokariota aktivnost represora zavisi od malih molekula koji se nazivaju efektorima. Efektori mogu biti induktori i korepresori. U prisustvu induktora aktivni represor vezan…

Opširnije

DE QUERVAINOV TENOSINOVITIS

DE QUERVAINOV TENOSINOVITIS (engl. De Quervain’s tenosynovitis), stenozirajuća upala zajedničkog omotača tetiva m. abductor pollicis longus i m. extensor pollicis brevis. Ove tetive prelaze preko spoljne površine stiloidnog nastavka da…

Opširnije

DEPROTEINIZACIJA

DEPROTEINIZACIJA (engl. deproteinization), uklanjanje proteina iz rastvora pomoću hemijske precipitacije, dijalize ili molekularnog prosejavanja (npr. proteina iz seruma).

Opširnije

DEPRESOR

DEPRESOR (engl. depressant), lek ili supstanca koja smanjuje nivo aktivnosti nekog organa ili sistema u organizmu: CNS, srca i kardiovaskularnog sistema, imuniteta i sl. Na primer: alkohol, opšti anestetici, barbiturati…

Opširnije