DEPOZIT

DEPOZIT, nanos, naslaga. Sekundarni d. , termin koji se upotrebljava za promenu nastalu rasejavanjem malignih ćelija tj. metastazu.

Opširnije

DEPOLARIZACIJA (engl. depolarization), 1. promena mirovnog membranskog potencijala izazvana stimulusom u ekscitabilnim tkivima, tako da unutrašnja površina ćelijske membrane postaje manje negativna, dostiže nulu ili postaje pozitivna; 2. uklanjanje, neutralizacija…

Opširnije

DEPO

DEPO (engl. depot), 1. skladište neke materije u organizmu, organ u kome se ta materija nagomilava, kao depo glikogena u mišićima i jetri, masno tkivo kao depo masti; 2. spolja…

Opširnije

DEPERSONALIZACIJA

DEPERSONALIZACIJA (engl. depersonalisation), osećaj gubitka sopstvenog identiteta, osećaj da sopstvena ličnost više ne postoji, gubitak odnosa prema svom telu. Spoljni događaji dobijaju nestvaran izgled. Javlja se u shizofreniji, kod psihoza…

Opširnije

DEOKSIRIBOZA

DEOKSIRIBOZA (engl. deoxyribose), šećer (aldopentoza) koji se nalazi u deoksiribonukleinskoj kiselini, deoksiribonukleozidima ili deoksiribonukleotidima.

Opširnije

DEOKSIRIBONUKLEOZID

DEOKSIRIBONUKLEOZID (engl. deoxyribonucleoside), jedinjenje deoksiriboze i purina ili pirimidina nastalo glikozidnim veziva-njem

Opširnije

DEOKSIRIBONUKLEINSKA KISELINA

DEOKSIRIBONUKLEINSKA KISELINA, DNK (engl. deoxyribonucleic acid, DNA), molekul koji je nosilac genetskih informacija u svim organizmima, izuzev relativno malog broja virusa u kojima ovu funkciju ima ribo-nukleinska kiselina. Informacije koje…

Opširnije

DEOKSIRIBONUKLEAZA

DEOKSIRIBONUKLEAZA, DNaza, DNK-aza (engl. deoxyribonuclease), enzimi iz grupe endodeoksiribonukleaza (EC 3.1.21 i 3.1.22) koji se nalaze u bakterijama, kvascu, tkivima sisara i katalizuju razgradnju deoksiribonukleinske kiseline (DNK). Ovi enzimi su…

Opširnije

DEOKSIHOLNA KISELINA

DEOKSIHOLNA KISELINA (engl. deoxycholic acid), žučna kiselina koja u crevima nastaje pod dejstvom bakterija na holnu kiselinu.

Opširnije

DEOKSIHEMOGLOBIN

DEOKSIHEMOGLOBIN (engl. deoxyhemoglobin), hemoglobin bez kiseonika. Nastaje kada se iz oksihemoglobina otpušta kiseonik. Naziva se i deoksigenovani ili redukovani hemoglobin.

Opširnije

DEOBA ĆELIJE

DEOBA ĆELIJE (engl. cell division), rast tkiva i organa je rezultat dva fiziološki razli-čita procesa. Jedan obuhvata povećanje osnovne mase ćelija (rast citoplazme i jedra), a drugi deobu ćelije, kada…

Opširnije

DENZITOMETRIJA

DENZITOMETRIJA (engl. densitometry), postupak merenja gustine, obično koštane – koštana denzitometrija. Metode za merenje su neinvazivne i tu spadaju: jednostruka fotonska apsorpciometrija (engl. Single Photone Absorptiometry – SPA), dvostruka fotonska…

Opširnije

DENZITOMETAR

DENZITOMETAR (engl. densitometer), instrument pomoću koga se meri apsorbancija svetlosti. Koristi se npr. nakon elektroforetskog rastavljanja proteina radi kvantitativnog merenja pojedinih frakcija.

Opširnije

DENTOGENA CISTA

DENTOGENA CISTA (engl. cystis dentogenes), patološka šupljina u kosti vilice, obložena epitelom i ispunjena tečnim ili polutečnim sadržajem. C. radicularis, c. u predelu vrha korena avitalnog zuba; c. folicularis ,…

Opširnije

DENTISTOFOBIJA

DENTISTOFOBIJA (engl. dentistophobia), patološki strah od stomatološke intervencije i atmosfere u stomatološkoj ambulanti.

Opširnije

DENTINOM

DENTINOM (engl. dentinoma), vrlo redak benigni odontogeni tumor dentinskog tkiva. Najčešće se nalazi u predelu kutnjaka u donjoj vilici. Sastavljen je od vezivnog tkiva i displatičnog dentina.

Opširnije

DENTINALGIJA

DENTINALGIJA (engl. dentinalgia), dentinski bol zuba nastao usled mehaničkih, termič-kih, hemijskih ili osmotskih nadražaja. Bol je oštar, traje koliko i nadražaj.

Opširnije

DENTIN

DENTIN (engl. dentin, lat. dentinum), zubna kost, najzastupljenije tvrdo zubno tkivo u kome je smeštena komora zubne srži (cavum dentis). Spolja ga pokrivaju gleđ (na krunič-nom delu) i cement (na…

Opširnije

DENTIKL

DENTIKL (engl. denticle, lat. denticulus), kamen u pulpi, kalcifikovano ostrvce (jedno ili više) u zubnoj pulpi, lokalizovano ili difuzno, slobodno ili priljubljeno uz dentin.

Opširnije

DENTICIJA

DENTICIJA (engl. dentition, lat. dentitio), prirodni zubi prisutni u zubnom nizu. Čovek ima dve denticije, mlečnu i stalnu. Mlečna d. (engl. primary d., lat. dentes decidui), prva denticija, mlečni zubi…

Opširnije

DENTALNA STAROST,

DENTALNA STAROST, stepen razvoja denticije. Određuje se kliničkim pregledom (prisustvo zuba, vreme njihovog nicanja) i analizom rendgenskog statusa zuba (stepen razvoja krunice ili korena, promene na cementu, u komori pulpe).…

Opširnije

DENS

DENS (engl. tooth, lat. dens), zub. Dens accessorius , atipični prekobrojni zub koji po obliku i veličini ne liči na normalan zub (distomolar, mesiodens, paramolar); d. kaninus (engl. canine t.,…

Opširnije

DENGA

DENGA (engl. dengue), hemoragična groznica iz grupe virusnih hemoragičnih groznica koju prenose komarci, široko rasprostranjena u Aziji i Australiji gde predstavlja ozbiljan medicinski problem. Javlja se sporadično i epidemično i…

Opširnije

DENERVACIJA

DENERVACIJA (engl.denervation), presta-nak funkcije nerava, odsustvo nervnog uticaja na deo tela zbog mehaničkog oštećenja, obo-ljenja nerva ili lokalne anestezije.

Opširnije

DENATURACIJA

DENATURACIJA (engl. denaturation), delimična ili potpuna promena strukture proteina pod uticajem nekih fizičkih procedura (zagrevanje) ili hemijskih agenasa. Denaturacijom se menja tercijerna struktura proteina usled čega se gube fiziološke, enzimske…

Opširnije

DEMOGRAFIJA

DEMOGRAFIJA (engl. demography), nauka o populaciji, posebno u odnosu na njenu veli-činu, gustinu, različitu distribuciju, fertilitet, porast, migracije i vitalnu statistiku, i pove-zanost ovih činilaca sa socijalnim i ekonomskim uslovima.

Opširnije

DEMINERALIZACIJA

DEMINERALIZACIJA (engl. deminiralization), smanjenje mineralnih jona ili organskih soli u tkivima u kojima se oni normalno nalaze istaloženi ili vezani (kosti, zubi). Demineralizacija zuba (engl. demineralisation of tooth, lat. demineralisatio…

Opširnije

DEMIJENILIZACIJA

DEMIJENILIZACIJA (engl. demyelination, demyelinization), patološki proces kojim se selektivno oštećuje mijelinski omotač nervnih vlakana u centralnom i perifernom nervnom sistemu (sastavljen je od proteina i fosfolipida). Ovim procesom se oštećuje…

Opširnije

DEMARQUAY-RICHETOV SINDROM

DEMARQUAY-RICHETOV SINDROM (engl. Demarquay-Richet syndrome), dentopulmonalni sindrom, asocijacija hroničnog bronhitisa i dentalnog karijesa. Neki autori ne priznaju ovaj sindrom kao naučno dokazan.

Opširnije

DEMARKACIJA

DEMARKACIJA (engl. demarcation), razgraničenje između zdravog i obolelog tkiva kod zapaljenja, nekroze ili gangrene. To je aktivan proces kojim organizam ograničava patološku promenu na oboleli i najčešće za organizam izgubljeni…

Opširnije

DELTA ĆELIJE HIPOFIZE

DELTA ĆELIJE HIPOFIZE (engl. gonadotrophic cells, lat. cellulae gonado-trophicae), gonadotropne ćelije hipofize. To su krupne, bazofilne ćelije prednjeg režnja hipo-fize. Gonadotropi tip I produkuju FSH – folikulostimulišući hormon, a ćelije…

Opširnije

DELIRIJUM TREMENS

DELIRIJUM TREMENS (engl. delirium tremens), akutno psihotično stanje kod alkoholičara. Nastaje tokom apstinencije i obično je provocirano infekcijom, traumom ili nekim drugim uzrokom. Psihički poremećaj počinje opštom uznemirenošću i progredira…

Opširnije

DELIRIJUM

DELIRIJUM (engl. delirium), mentalni poremećaj relativno kratkog trajanja, obično je posledica toksičnog stanja koje je praćeno iluzijama, halucinacijama, razdražljivošću ili mirnoćom i inkoherencijom. Posledica je povećanog unosa alkohola ili droge…

Opširnije

DELECIJA

DELECIJA (engl. deletion), gubitak dela gene-tičkog materijala hromozoma. Najmanji deo hromozoma izgubljen delecijom, koji je vid-ljiv svetlosnim mikroskopom, iznosi oko 6.000 kb (6Mb) u molekulu DNK, što predstavlja gubitak znatnog…

Opširnije

DE LANGEOV SINDROM

DE LANGEOV SINDROM (engl. De Lange syndrome), kongenitalni sindrom nepoznate etiologije. Karakterišu ga: manja težina novorođenčeta (i pored normalnog trajanja trudnoće), retardirana maturacija kostiju, mentalna retardacija, početna hipertonija, mikrobrahicefalija, mikrognatija,…

Opširnije

DEKUSACIO

DEKUSACIO (engl. decussation, lat. decussatio), ukrštanje vlaknasto oblikovanih struktura, nalik ukrštanju krakova latiničnog slova X. Karakteristično je za vezivna vlakna, nervna vlakna i nervne puteve. D. lemniskorum medijalijum (engl. d.…

Opširnije

DEKSTROMETORFAN

DEKSTROMETORFAN (engl. dextrometorphan), antitusik, derivat morfina koji ublažava kašalj, a ne deluje analgetički i ne stvara zavisnost. Koristi se samostalno ili u kombinovanim preparatima. Preparat: Pretuval C.

Opširnije

DEKSTROKARDIJA

DEKSTROKARDIJA (engl. dextrocardia), urođena srčana anomalija kod koje se srce nalazi na desnoj strani grudnog koša, tako da se udar vrha srca nalazi u V međurebarnom prostoru na desnoj medioklavikularnoj…

Opširnije

DEKSTER

DEKSTER (engl. right, on the right side, lat. dexter), desni, upućuje na desnu stranu tela, dela tela, organa ili tkivne strukture.

Opširnije

DEKSTRAN

DEKSTRAN (engl. dextran), visokomolekularni polimer D-glukoze, koji ima otvorenu trodimenzionalnu strukturu u koju može da penetrira voda i tako nastaju visokoviskozni, želatinozni rastvori. Dekstran se sintetizuje posredstvom enzima (glikozil-transferaze) na…

Opširnije