ULCERACIJA

ULCERACIJA (engl. ulcer), defekt (prekid kontinuiteta) kože, nekada i potkožja koji nastaje kao posledica različitih nekrotizirajućih procesa.

Opširnije

UKUPAN PERIFERNI OTPOR (engl. total peripheral resistance), otpor u arteriolama i manjim arterijama čini 50% ukupnog perifernog otpora. Promena otpora u arteriolama značajno menja ukupan periferni otpor. U kapilarima nastaje…

Opširnije

UKONCENTROVATI

UKONCENTROVATI (engl. concentrate), povećati koncentraciju rastvora uparavanjem rastvarača ili povećati koncentraciju rastvora dodavanjem sastojka.

Opširnije

UKLANJANJE SOČIVA

UKLANJANJE SOČIVA (engl. intracapsular or extracapsular cataract extraction), hirur-ška metoda kojom se uklanja zamućeno so-čivo. Kod intrakapsularne ekstrakcije otklanja se celokupno sočivo sa svojom ovojnicom (kapsulom). Kod ekstrakapsularne tehnike uklanjaju…

Opširnije

UJEDINA

UJEDINA (engl. bite, lat. vulnus morsum), specijalna vrsta razderine (v. razderina) koja nastaje dejstvom životinjskih ili ljudskih zuba. Po svom izgledu može se nalaziti na prelazu između tipične razderine i…

Opširnije

UGNJEZDENA ANAMNESTIČKA STUDIJA

UGNJEZDENA ANAMNESTIČKA STUDIJA (engl. nested case – control study), anamnestička studija za koju se bolesnici (studijska grupa) i pripadnici kontrolne grupe biraju iz populacije obuhvaćene kohortnom studijom.

Opširnije

UGLJEN-MONOKSID

UGLJEN-MONOKSID (engl. carbon monoxide), CO, (RMM 28,01), otrovan gas bez boje, ukusa i mirisa, koji nastaje pri sagorevanju organskih materija bez dovoljno kiseonika. Jedini se sa gvožđem hemoglobina na istom…

Opširnije

UGLJENIK

UGLJENIK, C (engl. carbon), nemetalni element sa atomskim brojem 8 i atomskom težinom 12,0111, koji pripada IV grupi periodnog sistema elemenata. Obično se nalazi u oksidacionom stanju +4, a može…

Opširnije

UGLJENI HIDRATI

UGLJENI HIDRATI (engl. carbohydrate), velika grupa jedinjenja saharida koji su polihidroksilni aldehidi ili ketoni. Nazivaju se ugljeni hidrati pošto sadrže ugljenik, vodonik i kiseonik, u kojima se poslednja dva elementa…

Opširnije

UGLJEN-DIOKSID

UGLJEN-DIOKSID (engl. carbon dioxide), CO2, (RMM 44,01), gas bez boje i mirisa koji nastaje oksidacijom ugljenika; glavni štetni produkt metabolizma koji se eliminiše preko pluća; CO2 i bikarbonati učestvuju u…

Opširnije

UGLJENA KISELINA

UGLJENA KISELINA (engl. carbonic acid), H2CO3 je slaba dvobazna kiselina koja se formira u reakciji CO2 i vode. Nestabilna je i postoji samo pri ravnoteži ugljen-dioksida i vode, pa se…

Opširnije

UGAO

UGAO (engl. angle, lat. angulus), 1. površina, ravan ili tačka ukrštanja dve linije, granice, površine, ravni; 2. stepen divergencije dveju intersekcijskih linija ili ravni; u stomatologiji, posebno u ortodonciji, postoje…

Opširnije

UDUŠENJE

UDUŠENJE (engl. asphyxia, suffocation), asfiksija, poremećaj ili prestanak disanja usled oboljenja (prirodno udušenje – npr. smrt u napadu astme) ili povrede (nasilno udušenje – asfiktička povreda). Po mehanizmu nastanka, asfiktičke…

Opširnije

UDP-BILIRUBIN GLUKURONOZILTRANSFERAZA

UDP-BILIRUBIN GLUKURONOZILTRANSFERAZA (engl. UDP-bilirubin glucuronosyltransferase), enzim koji pripada rodu transferaza (UDPglukuronat: bilirubin- -glukuronoziltransferaza, EC 2.4.1.76) i kata-lizuje reakciju UDP-glukuronat + bilirubin = UDP + bilirbin-glukuronozid. Proces konjugacije je dvostepena reakcija…

Opširnije

UDAR VRHA SRCA

UDAR VRHA SRCA (engl. apex beat), udar vrha srca u prednji zid grudnog koša za vreme sistole. Oseća se palpacijom ili se auskultuje sa leve strane grudne kosti u petom…

Opširnije

UDARNI VOLUMEN SRCA

UDARNI VOLUMEN SRCA (engl. stroke volume), volumen krvi koju ventrikuli ispumpaju jednom sistolom. U uslovima mirovanja udarni volumen je 70 do 80 ml krvi, a u uslovima fizičkog napora ovaj…

Opširnije

UDARNA DOZA

UDARNA DOZA (engl. loading dose), doza koja se primenjuje kao početna za lekove sa velikom terapijskom širinom. Po pravilu je dva puta veća od srednje pojedinačne doze. Primenjuje se da…

Opširnije

UDARAC BIČEM

UDARAC BIČEM (engl. whiplash), popularan termin za hiperekstenziono-hiperfleksionu povredu mekih tkiva vrata, izazvanu naglim pokretom neoslonjene glave. Najčešće se do-gađa u saobraćajnim udesima, prilikom udarca u zadnji deo vozila.

Opširnije

UDALJENI BOL

UDALJENI BOL (engl. referred pain), fenomen kada se bol doživljava kao da potiče sa jednog dela površine tela, a on je u suštini posledica povrede ili inflamacije nekog unutrašnjeg organa.…

Opširnije

UDAH

UDAH (engl. inspiration), aktivni deo disajnog procesa pri kojem vazduh ulazi u pluća pod atmosferskim pritiskom. Omogućen je kontrakcijom disajnih mišića.

Opširnije

UČESTALOST

UČESTALOST (engl. frequency), frekventnost bolesti ili smrti, drugih karakteristika ili događaja u populaciji. Pokazatelji učestalosti bolesti ili smrti su: morbiditet, incidencija, prevalencija i mortalitet.

Opširnije

UČENJE

UČENJE (engl. learning), 1. sposobnost promene ponašanja na osnovu doživljenog iskustva; 2. posebna forma pamćenja, tj. po-navljano upamćivanje sadržaja sa ciljem da se informacija trajno zadrži i ekvoriše po potrebi.…

Opširnije

UBRZANA NAPRASNA SMRT

UBRZANA NAPRASNA SMRT (lat. mors rapida s. accelerata), naprasno umiranje u toku nekoliko ili više sati posle naprasnog obolevanja odnosno naglog pogoršanja zdrav-lja. Leševi tako umrlih imaju sve hropačke osobine…

Opširnije

UBODINA

UBODINA (engl. punctured wound, lat. vulnus punctum), rana nanesena šiljkom mehaničkog oruđa (v. rana, v. oruđe), npr. nož, šilo, šrafciger, ekser i dr. Karakteriše je mali otvor u odnosu na…

Opširnije

UBISTVO

UBISTVO (engl. homicide), svesno i rno uništenje tuđeg čovečijeg života. Za ubistvo su važna tri faktora: ubica kao izvršilac dela, ubijanje kao postupak izvršioca i ubijeni kao žrtva postupka izvršioca.…

Opširnije

UBILAČKA MANIJA

UBILAČKA MANIJA (engl. murderous mania), stanje psihičke i motorne uznemi-renosti koje prati razdražljivost, gubitak kontrole nagonskih poriva, agresivnost, dezorijentacija; stanje psihotičnog karaktera ponašanja u celini. U terapijskoj je nadlež-nosti psihijatra.

Opširnije

UBIHINON

UBIHINON (engl. ubiquinone), pripada grupi jedinjenja koja su slična hinonskim jedinjenjima sa promenjivim brojem izoprenoidnih grupa u bočnom lancu. Ova jedinjenja, koja se nalaze u lipidnim frakcijama mitohondrija zajedno sa…

Opširnije