Embolije i tromboze su u oko 80-90% slučajeva srčanog porekla: Česte su kod mana mitralnog ušća, infarkta miokarda, primamih miokardiopatija, veštačkih valvula i aneurizmi arterija.
Embolije i tromboze su u oko 80-90% slučajeva srčanog porekla: Česte su kod mana mitralnog ušća, infarkta miokarda, primamih miokardiopatija, veštačkih valvula i aneurizmi arterija.
Akutne tromboze nastaju u stanjima dehidratacije, kod imobihsanih bolesnika, u hipotenziji, u toku infektivnih bolesti, karcinoma, kod policitemije i drugih hematoloških oboljenja.
Naglo zapušenje suda usled embohje i akutne tromboze izaziva ishemiju područja koj e snabdeva okludirani krvni sud. Ukoliko se brzo razvije kolateralna cirkulacija moguća je revaskularizacija. Stanje može pogoršati često prisutan spazam i nadovezan tromb koji se postepeno povećava iznad obliteracije i zapušava kolaterale.
Klinička slika. Najznačajniji simptom je bol, osećaj utmulosti i hipoestezija zahvaćenog ekstremiteta. Pareza koja se javlja nekoliko sati kasnije loš je prognostički znak.
Ekstremitet je bled ili cijanotičan, hladan, marmoriziran sa kolabiranim venama, neosetljiv. Ispod obliteracije puls se pipa, a iznad može biti pojačan. U akutnim embohjama i trombozama postoji 5 najvažnijih simptoma koji su u anglosaksonskoj literaturi mnemotehnički nazvani 5P: Pain, Pulselessenes, Pailor, Paresthesias i Paralysis.
Poseban, veoma težak oblik embohje ili akutne tromboze je sindrom bifurkacije aorte (iSyndroma Leriche). Radi se o obliteraciji račve aorte sa sledećim simptomima: klaudikacije u butinama, odsustvo femoralnog pulsa, šum iznad prepona i impotencija.
Dijagnoza ovih bolesti potvrđuje se ultrazvukom i arteriografijom.
Terapija. Prikazan je terapeutski pristup akutnim okluzijama arterija ekstremiteta od strane lekara opšte prakse.
1. Ublažavanje bola davanjem analgetika, pa čak i opijata ako postoji stanje šoka.
2. Heparin intravenski 10 000 do 20 000 i. j. ili 1 000 na sat kao profilaksa nadovezanog tromba.
3. Po potrebi korigovati srčanu insuficijenciju.
4. Hitno prevesti pacijenta u najbližu hiruršku ustanovu radi arteriografije i hirurške intervencije.
U stacionamoj ustanovi se primenjuje:
5. fibrinolitička terapija,
6. izvlačenje tromba kateterom (Fogarty, Cranley),
7. hirurška embolektomija.
Česta pitanja o Arterijske embolije i tromboze
Šta su Arterijske embolije i tromboze?
Arterijske embolije i tromboze predstavljaju naglo zapušenje arterijskog krvnog suda, usled čega dolazi do ishemije predela koji taj sud snabdeva krvlju. U oko 80-90% slučajeva su srčanog porekla, a česte su kod mana mitralnog ušća, infarkta miokarda, primarnih miokardiopatija, veštačkih valvula i aneurizmi arterija.
Koji su simptomi?
Najznačajniji simptom je bol, uz osećaj utrnulosti i hipoesteziju zahvaćenog ekstremiteta. Ekstremitet postaje bled ili cijanotičan, hladan, mramoriziran, neosetljiv, sa kolabiranim venama. Ispod mesta zapušenja puls se i dalje pipa, dok iznad može biti pojačan. Pareza koja se javlja nekoliko sati kasnije predstavlja loš prognostički znak, a u akutnim slučajevima ovi znaci se u stručnoj literaturi opisuju kroz pet karakterističnih simptoma poznatih pod nazivom „5P“.
Koji su uzroci/faktori rizika?
U najvećem broju slučajeva (oko 80-90%) uzrok je srčanog porekla – stanje je često povezano sa manama mitralnog ušća, infarktom miokarda, primarnim miokardiopatijama, veštačkim valvulama i aneurizmama arterija. Akutne tromboze mogu nastati i u stanjima dehidratacije, kod imobilisanih bolesnika, u hipotenziji, u toku infektivnih bolesti, karcinoma, kod policitemije i drugih hematoloških oboljenja.
Kako se leče Arterijske embolije i tromboze?
Način lečenja zavisi od uzroka i težine stanja, pa ga obično određuje lekar nakon pregleda.
Kada se hitno javiti lekaru?
Ukoliko simptomi postanu izraženi, dugotrajni ili se pogoršavaju, javite se lekaru radi pregleda.
Napomena: informacije su opšteg karaktera i ne zamenjuju savet lekara ili farmaceuta.
