Proliv (Diarea)

Povećanje vode u stolici, povećanje količine stolice (preko 200 g dnevno). Normalno se apsorbuje 90% od prispele količine tečnosti (1–2 l) u debelo crevo. Proliv se ispoljava: ućestale i vodenaste stolice, subjektivno – pojedinačne neformirane stolice i/ili češće pražnjenje.

Povećanje vode u stolici, povećanje količine stolice (preko 200 g dnevno). Normalno se apsorbuje 90% od prispele količine tečnosti (1–2 l) u debelo crevo.

I Proliv se ispoljava: ućestale i vodenaste stolice, subjektivno – pojedi- naćne neformirane stolice i/ili ČeŠće pražnjenje.

Mehanizmi nastajanja:

1. Osmotski – malapsorpcija osmotski aktivnih supstanci (ugljeni hidrati, gorka so, itd.). Ako je iscrpljen apsorptivni kapacitet (do 61 u K debelom crevu), nastaje proliv.

2. Sekretoni – hiperstimulacija sekrecija ćelija creva preko ciklićnih nukleotida usled dejstva toksina bakterija (V. cholerae, E. coli – putnički proliv) i hormonalno (peptidi – VIP). Obično vrlo obilni, gladovanje ih ne smanjuje. U debelom crevu sekreciju izazivaju deterdženti – žučne i masne kiseline, laksativi.

3. Mešoviti – npr. celijačna bolest (povećana sekrecija vode i elektrolita, nedostatak disaharidaza – nesvareni ugljeni hidrati).

Etiološka podela:

Gastroenteritis, iritabilni kolon, lekovi, alkohol, ca kolona i rektuma, Crohno-va bolest, ulcerozni kolitis, pseudomembra- nozni kolitisi; ređi uzroci – hron. pankreatitis, tireotoksikoza, resekcija želuca, alergija na hranu, bkt, kolonizacija creva, hipolaktazija … Produženi proliv posle akutnog gastroenterita, produžene infekcije (G. Lamblii), postdizenteričm sy., iritabilni kolon, neprepoznata oboljenja.

Osmotski – hipolaktazija, lekovi (laktuloza, soli Mg), malapsorpcija;

Sekretorni – toksini (E. coli, V. cholerae, Staphyloccocus aureus, C. perfrigcns), peptidi (VIP), deterdženti (žučne i masne kis., stimulativni Kjksativi).

Motilitet – iritabilni kolon, lekovi (Sena, bisakodil), hipertireoza, karfmoid.

Kombinovani – Kron, ulcerozni kolitis, celijačna bol.

Dijagnoza:

1.         Anamneza – debelo crevo (krv, male i učestale stolice); obilna stolica – malapsorpcija; naizmenični proliv i zatvor – iritabilni kolon ili karcinom kolona; proliv posle svakog obroka – žučne soli; gubitak težine i noćni proliv – organski uzrok; gubitak težine uz dobar apetit – malapsorpcija, hipertireoza; nevoljna defekacija noću – dijabetična neuropatija

2.         Fizikaini pregled – znaci dehidratacije i hipokalijemije. Rektal- ni tuie i inspekcija analnog pregleda. Telesna težina, pregled abdomena. OŽiljci, promene na koži-ulcer. kolitis, tiroidea

3.         Stolica – makroskopski izgled, jaja helminata, protozoe  (Salmonella, Shigella, Campylobacter, Yersinia), virusi (Rotex test – izuzetno, deca)

4.         Lab. – krvna slika, leu, SE, elektroliti (Kalijum), Hb, Ht

5.         Irigografija – težak proliv, krvava stolica, stariji od 40 god., sumnja na ca, ulcerozni kolitis

6.         Rektosigmoidoskopija.

Terapija:

U zavisnosti od uzroka – malapsorpcija, infekcije, nedostatak žučnih soli, organska oboljenja, parazitoze, funkcioni poremećaji, dijabetes – ukloniti uzrok.

Opšti principi: Korigovati deficite (voda i minerali K, CI), smanjiti ubrzanu peristaltiku (Loperamid), 2-3 dana pokušati sa Bactrimom. Antibiotici – Nofloksacin, Ciprofloksacin 2×1 (3 dana). Nadoknada žučnih soli – holestiramin, koletipol.

Prolivi izazvani hormonima: Karcinoidni sy. — 5 hidroksitriptamin izaziva proliv, često izražen.

Tireotoksikoza – gubitak telesne težine uz dijareju.

Dijabetes ponekad izaziva uporan proliv.

Adrenalna insuficijencija – često dijareja. Medularni karcinom tiroidee i feohromocitom takode.