U okviru podkasta “Hajde da rastemo” danas smo razgovarali sa pedijatrom endokrinologom docentkinjom dr Majom Ješić sa Univerzitetske dečije klinike Tiršova. Dr Maja nam je dala odgovore na pitanja koji su faktori koji utiču na rast deteta. Intervju je sponzorisala kompanija Sandoz.
Koji faktori utiču na brzinu rasta u periodu odojčeta i malog deteta?
Jelena Milojević – LekarInfo: Za početak recite nam koji faktori utiču na brzinu rasta u periodu odojčeta i malog deteta?
Doc dr Maja Ješić: Rast je jedan slozen proces tokom detinjstva i različiti faktori genetski i faktori spoljašnje okoline utiču na rastanje kako tokom odojackog perioda, perioda malog deteta, perioda detinjstva i perioda puberteta odnosno ubrzanog i intenzivnog rasta. Postnatalni period rasta može da se podeli na tri faze i svaka faza se odlikuje razlikama upravo u tim osnovnim činiocima koji utiču na brzinu rasta.
U toku odojackog perioda brzina rasta je oko 25 cm za godinu dana i posle toga dolazi do linearnog i progresivnog pada u brzini rasta, tako da se u toku druge godine dovoljno je da se poraste svega 12,5 cm što je upola manje od brzine rasta tokom odojackog perioda odnosno u prvoj godinu života. Faktori koji najviše utiču na taj period do treće godine života jesu genetski činioci i ishrana, dok je manji uticaj endokrinih činilaca, odnosno hormona.
Koji faktori utiču na brzinu rasta u periodu detinjstva?
Jelena Milojević – LekarInfo: Koji faktori utiču na brzinu rasta u periodu detinjstva?
Doc dr Maja Ješić: Pa sve do početka puberteta brzina rasta koja je na godišnjem nivou 4,5 do 7 cm zavisi pre svega od dva hormona: hormona štitaste žlezde, tiroksina i hormona rasta. Dakle, tokom ovog perioda ne može da se ostvari adekvatna brzina rasta ako imamo nedovoljnu sekreciju ili hormona rasta ili hormona štitaste žlezde. Takodje,manji značaj ali ipak postoji i njihov značaj jesu i genetski faktori, tj (odnosno) telesne visine koje postoje u porodici jer se rast nasleđuje poligeno kao i sama ishrana.
Koji faktori utiču na brzinu rasta u pubertetu?
Jelena Milojević – LekarInfo: Za kraj recite nam koji faktori utiču na brzinu rasta u pubertetu?
Doc dr Maja Ješić: Tokom puberteta brzina rasta je proizvod sinergistickog dejstva hormona rasta i polnih hormona, kod dečaka testosterona, a kod devojčica estrogena. Kod devojčica kreće polni razvoj nešto ranije,otprilike 6-8 meseci u odnosu na dečake i pubertetski zamah rasta koji iznosi 8 do 10 cm godišnje je upravo intenzivan u prvoj polovini puberteta,tamo negde oko 11 godine života i traje sve do menarhe. Kod dečaka je intenzivan rast negde oko 13 godine života. U proseku dve godine kasnije u odnosu na devojčice i oni intenzivno rastu u toku druge polovine puberteta. Upravo taj duži prepubertetski rast kao i kasniji i duži i intenzivniji ubrzani rast tokom puberteta je rezultat da prosečna telesna visina odraslog muškarca je veća od prosečne telesne visine žene.
Jelena Milojević – LekarInfo: Hvala Vam puno što ste govorili o ovoj važnoj temi i još jednom hvala što ste izdvojili vreme da govorite za Lekarinfo. Želimo vam prijatan ostatak dana
Doc dr Maja Ješić: I za kraj bih dodala da bez obzira u kom periodu koji faktori utiču na brzinu rasta za roditelje je važno da mere svoju decu jedanput godišnje i da znaju fiziološke brzine rasta i ukoliko one nisu adekvatne tj ispod su dozvoljene granice a to je recimo ispod 4,5 cm godišnje treba da se pravovremeno odraste svom nadležnom pedijatru a zatim i dečijem endokrinologu.
