Živite u inostranstvu?
Do termina kod lekara se čeka, a strani lekar ne poznaje lekove iz Srbije. Postavite pitanje lekaru iz Srbije, na svom jeziku — o leku koji koristite, svojim tegobama ili zdravlju roditelja u Srbiji. Odgovor stiže na Vaš mejl, besplatno.
Pitajte lekara iz SrbijeOdgovor lekara je informativan i ne zamenjuje pregled.
Strano telo u disajnim putevima — najkraće
- Šta je
- Strano telo u disajnim putevima se najčešće dešava kod dece, u uzrastu do tri godine. Može se javiti i kod odraslih, ali ređe. Ukoliko se desi kod odraslih osoba, to je najčešće kod psihijatrijskih pacijenata, pacijenata sa bulimijom, demencijom… Ipak, ne treba isključiti mogućnost ni zadesnog udisanja stranog tela, koje se može desiti bilo kome
- Simptomi i klinička slika
- U kliničkoj slici se javljaju tri faze. Prva se karakteriše kašljanjem i gušenjem. U drugoj fazi, strano telo zauzme svoje mesto, iscrpe se refleksi disajnog puta, i nastupa asimptomatska faza. U trećoj fazi se javljaju simptomi koji nastaju usled razvoja komplikacija – upala pluća, kolaps plućnog krila, apsces, groznica
- Lečenje
- Suština terapijskog postupka jeste ekstrakcija, odnosno vađenje stranog tela, uz održavanje adekvatnog disanja. U prehospitalnom tretmanu, mogu se koristiti jednostavne i neinvazivne metode, koje neće dovesti do pomeranja stranog tela i samim tim pogoršanja stanja pacijenta. Ukoliko se strano telo vidi u usnoj duplji, može se pristupiti vađenju
Ovaj pregled je informativan i ne zamenjuje pregled kod lekara. Ceo tekst je ispod.
Strano telo u disajnim putevima se najčešće dešava kod dece, u uzrastu do tri godine. Može se javiti i kod odraslih, ali ređe. Ukoliko se desi kod odraslih osoba, to je najčešće kod psihijatrijskih pacijenata, pacijenata sa bulimijom, demencijom… Ipak, ne treba isključiti mogućnost ni zadesnog udisanja stranog tela, koje se može desiti bilo kome.
Problem sa udisanjem stranog tela jeste da postoji mogućnost nastanka ponovljenih plućnih infekcija, kolapsa plućnog krila ili nastanka trajnih, ireverzibilnih proširenja disajnih puteva, odnosno bronhiektazija.
Ukoliko strano telo ostane duže vreme u disajnom putu, može dovesti do nastanka apscesa ždrela, što može dovesti do dodatnog suženja disajnog puta. Osim toga, strano telo može dovesti do grča larinksa, što doprinosi razvoju blokade protoku vazduha.
Strana tela koja su najčešće udahnuta su organske prirode – grašak, pasulj, kikiriki, ređe neorganske – igračke, dugmad. Problem sa organskim stranim telima je što oni upijaju tečnost i bubre, dovodeći do dodatne opstrukcije disajnog puta. Ukoliko je strano telo oštro, može dovesti i do probijanja zida disajnog puta. U većini slučajeva, strana tela se nalaze u desnom bronhu.
Klinička slika
U kliničkoj slici se javljaju tri faze. Prva se karakteriše kašljanjem i gušenjem. U drugoj fazi, strano telo zauzme svoje mesto, iscrpe se refleksi disajnog puta, i nastupa asimptomatska faza. U trećoj fazi se javljaju simptomi koji nastaju usled razvoja komplikacija – upala pluća, kolaps plućnog krila, apsces, groznica.
Tipični simptomi i znaci kod opstrukcije disajnog puta su otežano disanje, kašalj, zvižduci, plavičasta prebojenost kože, stridor (zviždanje visokih tonova).
Za postavljanje dijagnoze, najveći značaj imaju anamneza i klinička slika. Na radiografijama, retko kada su prisutni direktni znaci prisustva stranog tela. Zlatni standard za postavljanje dijagnoze, a ujedno i lečenje jeste rigidna bronhoskopija u opštoj anesteziji.
Terapija za strano telo u disajnim putevima
Suština terapijskog postupka jeste ekstrakcija, odnosno vađenje stranog tela, uz održavanje adekvatnog disanja. U prehospitalnom tretmanu, mogu se koristiti jednostavne i neinvazivne metode, koje neće dovesti do pomeranja stranog tela i samim tim pogoršanja stanja pacijenta. Ukoliko se strano telo vidi u usnoj duplji, može se pristupiti vađenju. Ukoliko ne, ne preporučuje se vađenje jer može doći do potiskivanja u dalje disajne puteve. Može se takođe pokušati sa tim da pacijent sam strano telo u disajnim putevima izbaci, i to korišćenjem različitih manevara. Oni se razlikuju u zavisnosti od toga da li je pacijent svestan ili ne.
Svesne pacijente treba ohrabrivati da kašlju. Ukoliko je kašalj neefikasan, primenjuju se tzv spoljašnji manevri:
- Hajmlihov manevar– pacijentu je neophodno prići sa leđa, obuhvatiti ga rukama ispod grudne kosti i primeniti udarac u taj predeo, tako što se jedna šaka skupi u pesnicu, drugom se pesnica obuhvati i potom se napravi udarac. Ne treba se primenjivati kod dece mlađe od godinu dana. Ukoliko je osoba koja se guši sama, može iskoristiti naslon od stolice za udarac u taj predeo, presavijanjem sebe preko iste
- Udarac po leđima – jednom rukom pridržavati grudni koš, drugom rukom, tačnije korenom dlana odsečno udariti u leđa pacijenta i to između lopatica
- Kod gojaznih, ili kod trudica, vrši se pritisak na grudnu kost
- Za odojčad, primenjuje se lupkanje po leđima ili sternum odojčeta
Ovim manevrima se povećava pritisak u grudnoj duplji, što omogućava izbacivanje stranog tela. Svakako, nepravilno izvedeni manevri mogu dovesti do komplikacija.
Ukoliko je osoba bez svesti, postavlja se u ležeći položaj i primenjuje se dvostruki ili trostruki manevar. Dvostruki manevar se izvodi podizanjem brade sa dva prsta jedne ruke, uz istovremeni pritisak druge ruke na čelo. Trostruki manevar podrazumeva zabacivanje glave, otvaranje usta i povlačenje donje vilice prema napred.
Ukoliko primenjeni manevri nisu doveli do uklanjanja stranog tela, pacijenta hitno transportovati u bolnicu. Nakon uklanjanja stranog tela, neophodna je opservacija pacijenta.
„Strano telo u disajnim putevima“
Dr Milica Bojanić
Česta pitanja o Strano telo u disajnim putevima
Šta je strano telo u disajnim putevima?
Strano telo u disajnim putevima predstavlja stanje u kojem predmet ili komad hrane dospe u grkljan, dušnik ili bronhije i delimično ili potpuno oteža protok vazduha. Najčešće se javlja kod male dece, do treće godine života, dok se kod odraslih osoba javlja ređe, obično u posebnim okolnostima. U najvećem broju slučajeva strano telo se zaustavi u desnom bronhu, zbog njegovog anatomskog položaja.
Koji su simptomi stranog tela u disajnim putevima?
Odmah nakon udisanja stranog tela obično se javljaju iznenadni napad kašlja i osećaj gušenja. Kada strano telo zauzme položaj u disajnom putu, simptomi mogu privremeno da se smire, da bi se kasnije, ukoliko strano telo ostane neprepoznato, ponovo javili u vidu upornog kašlja, otežanog disanja, zviždanja pri disanju ili ponavljanih infekcija disajnih puteva.
Šta izaziva strano telo u disajnim putevima?
Najčešći uzrok su komadi hrane, poput graška, pasulja ili kikirikija, dok se ređe radi o predmetima poput delova igračaka ili dugmadi. Organska strana tela nose dodatni rizik jer upijaju tečnost i bubre, čime dodatno sužavaju disajni put, a oštra strana tela mogu oštetiti i sam zid disajnog puta. Kod odraslih osoba rizik povećavaju stanja koja utiču na gutanje i zaštitne reflekse disajnog puta, kao što su demencija ili pojedini psihijatrijski poremećaji, ali do slučajnog udisanja stranog tela može doći kod bilo koje osobe.
Kako se leči strano telo u disajnim putevima?
Pristup lečenju zavisi od mesta gde se strano telo nalazi, njegove veličine i stepena opstrukcije disajnog puta, zbog čega lekar uvek individualno određuje dalji postupak. U većini slučajeva neophodno je hitno uklanjanje stranog tela odgovarajućim medicinskim postupkom, dok se eventualna dodatna terapija uvodi u zavisnosti od nastalih komplikacija. Samostalno pokušavanje vađenja stranog tela kod kuće, van situacije neposrednog gušenja, nije preporučljivo.
Kada je potrebno hitno se javiti lekaru?
Hitna medicinska pomoć je neophodna odmah nakon sumnje ili saznanja da je dete ili odrasla osoba udahnula strano telo, posebno ukoliko su prisutni izraženo gušenje, nemogućnost govora ili disanja, pojava plavičaste boje kože ili usana, ili gubitak svesti. Lekaru se treba javiti i kada se, nakon naizgled prošlog napada kašlja, ponovo jave uporan kašalj, zviždanje pri disanju ili učestale infekcije pluća, jer to može ukazivati na to da je strano telo ostalo u disajnom putu i dovelo do komplikacija poput upale pluća, kolabiranja dela plućnog krila ili trajnog, nepovratnog proširenja disajnih puteva (bronhiektazija).
Napomena: informacije su opšteg karaktera i ne zamenjuju savet lekara ili farmaceuta.
